Soruşturmadan kovuşturmaya geçildiğinde savunmanın mantığı değişir. Artık dosyayı yöneten savcılık değil mahkemedir; deliller duruşmada tartışılır ve talepler tutanağa geçtiği ölçüde hüküm kurulurken dikkate alınır. CMK'nın öngördüğü bu yapıda en pahalı hata, doğru talebi yanlış aşamada veya yanlış mercie yöneltmektir.
İddianameyi Delil Haritasına Dönüştürmek
Savunmanın ilk işi iddianamedeki her isnadın hangi delile dayandığını tek tek eşleştirmektir. Bir sütunda isnat, karşısında dayanak delil, üçüncü sütunda ise o delilin zayıf noktası yer alır. Bu harita çıkarılmadan yapılan savunma, dosyanın tümüne dair genel itirazdan öteye geçmez ve mahkemenin karşılamak zorunda olduğu somut bir iddia üretmez.
Duruşma Öncesi Yapılacaklar
- Tanık listesinin, her tanığın hangi vakıayı ispat edeceği açıklanarak sunulması.
- Beyanlar arasındaki çelişkilerin sayfa ve tarih göstererek işaretlenmesi.
- Teknik inceleme gerektiren dosyalarda bilirkişi raporunun yöntemine yönelik itirazın rapor gelmeden hazırlanması.
- Delilin elde ediliş biçimi tartışmalıysa hukuka aykırı delil itirazının müstakil olarak kurulması.
Aşama Aşama Süreç
- İddianamenin kabulüyle kovuşturma başlar; tensiple birlikte hangi delillerin toplanacağına ilişkin ara kararlar oluşur.
- Sorgu ve savunma alındıktan sonra delil ikamesi safhasında talepler yazılı olarak da dosyaya konulmalıdır.
- Reddedilen her talep için ret gerekçesinin tutanağa geçirilmesi istenmeli; bu, kanun yolu aşamasının dayanağıdır.
- Esas hakkında mütalaaya karşı savunma, mütalaadaki nitelendirmeyi hedef alacak şekilde yeniden kurulur.
- Hükümden sonra istinaf başvurusu kanunun öngördüğü kısa süre içinde yapılır; gerekçeli karar beklenerek süre geçirilmemelidir.
Yanlış Mercie Yöneltilen Talepler
Kovuşturma başladıktan sonra soruşturma evrakının tamamlanması için savcılığa dilekçe vermek, koruma tedbirine ilişkin talebi mahkemeye değil hakimliğe yöneltmek ya da tutukluluk incelemesi talebini esas mahkemesi dışına taşımak sık rastlanan hatalardır. Bu tür başvurular çoğunlukla ilgili mercie gönderilir; ancak arada geçen zaman, özellikle özgürlüğü kısıtlayan tedbirlerde geri kazanılamaz.
İstinaf İçin Zemini Duruşmada Kurmak
Kanun yolu aşamasında yeni bir dosya yaratılmaz; ilk derecede tutanağa geçmiş itirazlar üzerinden denetim yapılır. Bu nedenle duruşmada söylenmemiş bir itirazın istinaf dilekçesinde ilk kez ileri sürülmesi, çoğu zaman karşılık bulmaz. Savunma, daha ilk celsede kanun yolunu düşünerek kayıt tutmalıdır.
Anlatılanlar genel usul çerçevesidir; suçun niteliği, delil durumu ve sanığın konumu stratejiyi kökten değiştirebilir. Ceza yargılamasında adım atmadan önce müdafi ile birlikte çalışmanız gerekir.