Kovuşturma evresi, iddianamenin kabulüyle başlayan ve delil tartışmasının artık duruşma salonunda yürüdüğü aşamadır. CMK, TCK ve 5275 sayılı İnfaz Kanunu çevresinde ilerleyen bu süreçte savunmanın gücü, çoğu zaman hangi delilin sunulduğundan çok hangi itirazın zamanında yapıldığına bağlıdır. Süresi içinde ileri sürülmeyen bir usul itirazı, esasa ilişkin haklı bir savunmayı da etkisiz bırakabilir.
Duruşma Öncesi Delil Envanteri
Dosya tekemmül etmeden önce delillerin kaynağına göre ayrıştırılması gerekir: soruşturmada elde edilenler, koruma tedbirleri kapsamında toplananlar, mağdur veya müşteki beyanına dayananlar ve savunmanın kendi getireceği deliller. Bu ayrım yapıldığında, hangi delil için hukuka uygunluk tartışması açılacağı ve hangisi için karşı delil üretileceği netleşir.
Hukuka Aykırı Delil Tartışmasını Kurmak
Bir delilin içeriğinin doğruluğu ile elde ediliş biçiminin hukuka uygunluğu ayrı sorunlardır. Arama, el koyma, iletişimin denetlenmesi veya teknik takip yoluyla elde edilen materyalde kararın kapsamı, uygulanma zamanı ve tutanakların usule uygunluğu ayrı ayrı incelenmelidir. Bu inceleme yalnızca sözlü itirazla değil, dosyadaki hangi belgeye dayanıldığı gösterilerek yazılı biçimde tutanağa geçirilmelidir.
Ara Kararlara İtirazda Süre Refleksi
- Tutuklamaya ve tutukluluğun devamına ilişkin kararlar kısa süreli itiraz yolu içerir
- Adli kontrol tedbirinin değiştirilmesi talepleri reddedildiğinde itiraz mercii ve süresi ayrıca belirlenir
- Delil toplanması taleplerinin reddi, esas hakkındaki kanun yolunda ileri sürülmek üzere tutanağa geçirilmelidir
- Gerekçeli kararın tebliği ile kanun yolu süresinin başlangıcı arasındaki bağ kayıt altına alınmalıdır
Bilirkişi ve Uzman Görüşünün Zamanlaması
Teknik inceleme gerektiren dosyalarda uzman görüşünün duruşmadan sonra sunulması, çoğu zaman değerlendirilmeden dosyaya girmesine yol açar. Rapora karşı beyan süresi verildiğinde bu süre son güne bırakılmamalı, itirazlar raporun sonuç kısmına değil, dayandığı veriye ve yönteme yöneltilmelidir.
Esas Hakkında Savunmayı Hazırlarken
Esas hakkındaki savunma, dosyaya girmiş her delilin karşısına savunmanın konumunu yazan bir tablo üzerinden kurulduğunda tutarlı olur. Sanığın lehine olan hususların hangi sayfada geçtiği gösterilmeli, çelişen beyanlar tarihleriyle karşılaştırılmalıdır. Kanun yolu ihtimali baştan hesaba katılarak, itirazların tutanağa geçmiş olmasına özen gösterilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; her ceza dosyasının delil durumu ve süre haritası kendine özgüdür. Somut bir soruşturma veya kovuşturmada adım atmadan önce dosyayı inceleyen bir müdafi ile birlikte hareket edilmesi önerilir.