Ceza yargılamasında sonucu belirleyen tercihlerin çoğu, dava açılmadan önce soruşturma aşamasında yapılır. CMK çerçevesinde bu aşama, delillerin toplandığı ve dosyanın şeklinin belirlendiği dönemdir. Bu dönemde sessiz kalmak, ilerideki savunmanın hareket alanını daraltır.
Kaybolmadan Toplanması Gereken Deliller
Kamera kayıtları, iletişim ve işlem kayıtları, sağlık raporları gibi birçok delil sınırlı süreyle saklanır. Bu nedenle bunların getirtilmesine ilişkin talep, olayın hemen ardından yazılı olarak sunulmalıdır. Talebin dosyaya girdiği tarih, sonradan yapılacak değerlendirmede de önem taşır.
- Görüntü kayıtlarının bulunduğu yer ve kayıt süresi
- Olay yerine ilişkin tutanak ve krokiler
- Tanıkların kimlik ve iletişim bilgileri
- Dijital cihazlardaki verilerin bütünlüğü
Dosyaya Erişim ve Talep Yazısı
Soruşturma dosyasının incelenmesi, hangi delilin toplandığını ve hangi eksiğin bulunduğunu görmenin tek yoludur. Kısıtlama kararı bulunan dosyalarda ise savunma, ifade sırasında sorulan sorulardan yola çıkılarak kurulur. Talep yazıları genel ifadelerle değil, hangi delilin nereden getirtileceğini gösterecek biçimde yazılmalıdır.
Delilin Hukuka Uygunluğu
Bir delilin içeriği kadar nasıl elde edildiği de önemlidir. Elde ediliş biçimi tartışmalı bir delil, dosyanın bütününü etkileyebilir. Bu nedenle arama, el koyma ve inceleme işlemlerine ilişkin tutanaklar, kararın kapsamı ve işlemin karara uygunluğu bakımından ayrıca incelenmelidir.
Kararın Ardından İşleyen Süre
Soruşturma sonunda verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı itiraz, tebliğden itibaren işleyen kısa bir süreye tabidir. Bu süre kaçırıldığında karar kesinleşir ve aynı olay için yeniden soruşturma yapılması ancak sınırlı koşullara bağlanır. İtiraz dilekçesinin, kararın gerekçesindeki eksik araştırmayı somut olarak göstermesi gerekir.
Lehe Delilin Aranmasını İstemek
Soruşturmanın şüphelinin lehine olan delilleri de kapsaması gerektiğinden, savunma tarafından işaret edilen delillerin toplanması talebi açık biçimde dosyaya konulmalıdır. Reddedilse dahi bu talep, sonraki aşamada tekrar gündeme getirilebilecek bir dayanak oluşturur.
Her soruşturmanın seyri kendi delil durumuna bağlıdır; burada anlatılanlar genel bilgilendirme niteliğinde olup, ifade öncesinde hukuki destek alınması önemle önerilir.