Soruşturma, ceza dosyasının en sessiz fakat en belirleyici evresidir. Bu aşamada atılmayan bir adım, kovuşturmada telafi edilemeyebilir. Aşağıda CMK, TCK ve 5275 sayılı Kanun çerçevesinde soruşturma sürecinde kullanılabilecek başvuru ve itiraz yolları, süre boyutuyla birlikte ele alınmıştır.
Süreci Başlatan Süre: Şikâyet
Soruşturmanın büyük bölümü resen yürütülse de, TCK uyarınca şikâyete bağlı suçlarda mağdurun fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyette bulunması gerekir. Bu süre geçtikten sonra yapılan başvuru, olayın gerçekliğinden bağımsız olarak işlem görmez. Bu nedenle olayın öğrenildiği tarihin nasıl belgelendiği, şikâyetin içeriğinden daha kritik hâle gelebilir.
Soruşturma Sürerken Yapılabilecek Başvurular
- Delil toplanması talebi: kamera kayıtları, iletişim kayıtları ve tanık beyanlarının kaybolmadan istenmesi.
- Gözaltı ve tutuklama tedbirlerine karşı süresi içinde itiraz.
- Elkoyma ve arama işlemlerinin usulüne yönelik itiraz.
- Müdafi ya da vekil olarak dosya inceleme ve örnek alma talebi.
- Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda uzlaşma iradesinin zamanında bildirilmesi.
Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı ve İtiraz
Savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verirse, CMK uyarınca kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir. İtiraz dilekçesinin gücü, soyut şikâyet tekrarında değil; toplanmamış delilin adının, nereden isteneceğinin ve neyi ispatlayacağının somut biçimde gösterilmesindedir. Sadece kararın haksız olduğunu belirten dilekçeler çoğunlukla sonuç doğurmaz.
Süre Kaybı Yaratan Tipik Hatalar
- Tebliğ tarihinin zarf üzerinden kontrol edilmemesi.
- İtirazın yanlış mercie verilmesi ve gecikmeli havale.
- Dijital delilin yedeklenmeden cihazdan silinmesi.
- Uzlaştırma teklifinin sonucunun takip edilmemesi.
Kayıt Disiplini
Soruşturma dosyasında tarihler tek bir tabloda tutulmalı; şikâyet tarihi, ifade tarihleri, tebliğ tarihleri ve itiraz son günü aynı yerde görülmelidir. Bu basit alışkanlık, çok sanıklı ya da birden çok soruşturmanın birleştiği dosyalarda karışıklığı önler.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir; her soruşturmanın suç tipi, tedbir durumu ve delil yapısı farklıdır. Kendi dosyanız bakımından adım atmadan önce bir ceza hukukçusuna danışmanız uygun olacaktır.