Soruşturmadan kovuşturmaya geçildiğinde dosyanın niteliği değişir: iddia artık bir talep değil, mahkeme önünde tartışılan bir sav hâline gelir. Bu aşamada verilen ara kararlara karşı itiraz yolu ile delillerin tartışılması birbirini besler. CMK, TCK ve 5275 sayılı Kanun ekseninde bu rehber, kovuşturma aşamasındaki itiraz stratejisini ele alır.
Hangi Kararlara İtiraz Edilir?
Kovuşturma sırasında verilen her karar aynı yolla denetlenmez. Hükmün kendisi kanun yolu incelemesine tabidir; buna karşılık tutukluluğun devamı, adli kontrol, delil toplanması taleplerinin reddi gibi ara kararlar bakımından itiraz mekanizması işler. Bu ayrımın yapılmaması, süresi içinde kullanılabilecek bir hakkın yanlış merciye yöneltilmesine ve fiilen kaybedilmesine yol açar.
Delil Taleplerini Zamanında Yazılı Vermek
- Talep, hangi delilin toplanmasını istediğini ve bunun hangi maddi olayı aydınlatacağını birlikte belirtmelidir.
- Tanık dinletme talebinde tanığın hangi olguya ilişkin beyanda bulunacağı yazılmalıdır.
- Bilirkişi incelemesi isteniyorsa, incelemenin hangi sorulara cevap arayacağı açıkça formüle edilmelidir.
- Talep reddedilirse ret gerekçesi duruşma tutanağına geçirtilmelidir.
- Tutanağa geçmeyen bir talep, sonraki aşamada ileri sürüldüğünde dayanaksız kalır.
Hukuka Aykırı Delil Tartışması
Ceza yargılamasında delilin içeriği kadar elde ediliş biçimi de denetlenir. Arama, el koyma, iletişimin tespiti veya teknik takip gibi tedbirlerin usulüne uygun yürütülüp yürütülmediği, o delilin hükme esas alınıp alınamayacağını belirler. Bu itirazın genel ifadelerle değil, hangi işlemin hangi usul kuralına aykırı olduğu somutlaştırılarak yapılması gerekir.
Savunmayı Zayıflatan Alışkanlıklar
- Beyanları duruşmadan duruşmaya değiştirmek ve çelişkiyi açıklamamak.
- Lehe delilleri son duruşmaya saklamak.
- Tutanaktaki maddi hataların düzeltilmesini talep etmemek.
- Uzlaştırma kapsamındaki bir suç bakımından bu yolun işletilip işletilmediğini denetlememek.
- İnfaza ilişkin sonuçları hiç hesaba katmadan strateji kurmak.
Uzlaştırma ve Sonuçları
Kanunda sayılan belirli suçlar bakımından uzlaştırma, kovuşturma aşamasında da gündeme gelebilir. Uzlaşma sağlanmasının sonuçları ile davanın görülmeye devam etmesinin sonuçları farklıdır; edimin yerine getirilme biçimi ve zamanı da bu farkı etkiler. Bu nedenle uzlaşma teklifi değerlendirilirken yalnızca o anki yük değil, kararın doğuracağı kalıcı sonuçlar birlikte tartılmalıdır.
İnfaz Boyutunu Baştan Düşünmek
5275 sayılı Kanun kapsamındaki infaz rejimi, yargılama sırasında alınan tutumlarla dolaylı biçimde ilişkilidir. Hükmün niteliği, verilen kararın türü ve tutukluluk süresi infaz aşamasındaki sonuçları belirlediğinden, savunma stratejisi yalnızca beraat hedefiyle değil, olası sonuçların tamamı gözetilerek kurulmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Suç tipi, dosyanın aşaması ve delillerin niteliği izlenecek yolu tamamen değiştirebileceğinden, kovuşturma sürecinde adım atmadan önce savunma stratejisinin bir hukukçuyla birlikte kurulması gerekir.