İddianamenin kabulüyle dosya artık soruşturma değil kovuşturma aşamasındadır ve buradaki en belirleyici unsur zamanlamadır. Doğru delil, yanlış anda sunulduğunda etkisini büyük ölçüde kaybeder. Bu nedenle savunma planı, duruşma takvimiyle birlikte kurulur.
İddianamenin Delil Haritasını Çıkarmak
İlk iş, iddianamede sayılan delillerin listelenmesi ve her birinin hangi eylemi desteklediğinin işaretlenmesidir. CMK sistematiğinde savunma, yalnızca delil sunmakla değil, mevcut delilin hukuka uygun elde edilip edilmediğini tartışmakla da yükümlüdür. Arama, el koyma ve iletişimin tespitine ilişkin kararların dosyada bulunup bulunmadığı, tarihlerin fiilî uygulama ile örtüşüp örtüşmediği bu aşamada kontrol edilir.
Delil Sunumunda Sıralama
- Dosyadaki eksikler tespit edilip celbi gereken kayıtlar ilk oturumdan önce talep edilir.
- Tanık listesi, her tanığın hangi vakıayı aydınlatacağı belirtilerek verilir.
- Teknik inceleme gerekiyorsa bilirkişi talebi, gerekçesi ve inceleme konusu yazılarak sunulur.
- Lehe belgeler, karşı delil ortaya çıktıkça sunulmak üzere aşamalı planlanır.
- Esas hakkındaki savunmadan önce dosyadaki tüm delillerin tartışılmış olması sağlanır.
Süre ve Zamanaşımı Takibi
Kovuşturma aşamasında sürelerin izlenmesi yalnızca kanun yoluna başvuru için değil, tutukluluk incelemeleri ve zamanaşımı bakımından da gereklidir. TCK kapsamındaki dava zamanaşımı süresi suçun niteliğine göre değişir ve kesilme hâlleri hesabı etkiler. Mahkûmiyet hâlinde ise infaza ilişkin sonuçlar 5275 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirileceğinden, denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme hesabı savunma stratejisinin bir parçasıdır.
Uzlaştırma Gündeme Geldiğinde
Bazı suçlar bakımından uzlaştırma yolu kovuşturma aşamasında da işletilebilir. Teklif geldiğinde karar verirken şu üç unsur birlikte değerlendirilmelidir: dosyadaki delillerin beraat ihtimalini ne ölçüde desteklediği, uzlaşmanın kayıtlara ve sonraki hukuki taleplere etkisi, mağdur açısından giderimin gerçekten sağlanıp sağlanmadığı. Delil durumu güçlü bir savunma sunuyorsa aceleyle varılan uzlaşma, esasa ilişkin bir sonuç alma imkânını ortadan kaldırabilir. Buna karşılık uyuşmazlığın kişisel bir husumetten kaynaklandığı hâllerde uzlaştırma, sürecin bütün taraflar için hızla kapanmasını sağlar.
Duruşma Tutanağının Değeri
Sözlü olarak dile getirilen her itiraz tutanağa geçmediği sürece kanun yolunda dayanak oluşturmaz. Bu nedenle usule ilişkin itirazların tutanağa yazdırılması, savunmanın en pratik ve en çok ihmal edilen aracıdır.
Aktarılan hususlar genel çerçevedir; her dosyanın delil yapısı ve suç niteliği farklıdır. Duruşma öncesinde dosyanın bir ceza hukukçusuyla birlikte incelenmesi, zamanlama hatalarının önüne geçer.