İddianamenin kabulüyle birlikte dosya soruşturmadan kovuşturmaya geçer ve savunmanın çalışma biçimi kökten değişir. Artık gizlilik yerine dosyaya tam erişim, tek taraflı beyan yerine çapraz sorgu, esnek zaman yerine duruşma takvimi vardır. CMK ve TCK ekseninde bu aşamada yapılan usul hataları, esasa ilişkin en güçlü savunmayı bile etkisiz bırakabilir.
İddianamenin Kabulüyle Değişen Zemin
Kovuşturmanın çerçevesini iddianame çizer. Mahkeme, iddianamede anlatılan fiilin dışına çıkarak hüküm kuramaz; ancak fiilin hukuki nitelendirmesi değişebilir. Bu nedenle savunmanın ilk işi, iddianamedeki fiil anlatımı ile sevk maddelerini karşılaştırıp hangi unsurun hangi delile dayandırıldığını maddeler hâlinde çıkarmaktır. Nitelendirme değişikliği ihtimaline karşı ek savunma hakkının varlığı da baştan hesaba katılmalıdır.
Duruşma Takviminde Kaçırılmaması Gereken Anlar
- Tensip zaptındaki ara kararlar okunarak hangi kurumdan hangi belgenin istendiği listelenir.
- Tanık bildirimi ve delil talepleri, duruşma gününden önce yazılı dilekçeyle sunulur.
- Gelen bilirkişi raporuna karşı beyan süresi kaçırılmaz; itiraz gerekçeli ve teknik olarak yazılır.
- Tutukluluğun devamına dair kararlar ayrı bir itiraz takvimi doğurur ve düzenli aralıklarla değerlendirilir.
- Uzlaştırma veya seri muhakeme gibi alternatif yollar kapsamdaysa, süresi geçmeden karara bağlanır.
Kanun Yolu Süresinin Başlangıcı
Hüküm yüze karşı açıklanmışsa kanun yolu süresi açıklandığı tarihten; sanığın yokluğunda verilmişse tebliğ tarihinden itibaren işler. Bu ayrım göz ardı edildiğinde başvuru süresinde yapılmamış sayılır ve karar kesinleşir. Kararın gerekçeli hâli daha sonra yazılacaksa bile süresi içinde başvuru yapılıp gerekçeler sonradan tamamlanmalıdır. Ara kararlara karşı itiraz yolu ise hükümden bağımsız ve kendi süresine tabidir.
Usule Aykırı İşlemin Somut Sonuçları
- Hukuka aykırı yöntemle elde edilen delilin hükme esas alınamaması
- Usulüne uygun tebligat yapılmadan yürütülen duruşmanın savunma hakkını zedelemesi
- Talep edilmeyen delilin sonradan ileri sürülmesinin güçleşmesi
- Süresinde kullanılmayan kanun yolu nedeniyle kararın kesinleşmesi
Savunma Dosyasının Düzeni
Her celse sonrası zabıt örneği alınmalı, mahkemenin ara kararı ile fiilen yapılan işlem karşılaştırılmalıdır. İnfaz aşamasına ilişkin sonuçlar 5275 sayılı Kanun çerçevesinde hüküm kurulurken zaten şekillenmeye başladığından, ceza miktarını ve niteliğini etkileyen hususlar duruşma aşamasında dile getirilmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel usul bilgisi niteliğindedir. Her dosyanın delil durumu ve suç tipi farklı bir savunma takvimi gerektirdiğinden, kovuşturma aşamasında profesyonel hukuki destekle ilerlemek gerekir.