Soruşturmadan kovuşturmaya geçildiğinde dosyanın ritmi değişir. CMK, TCK ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun çerçevesinde yürüyen bu aşamada haklar duruşma salonunda kullanılır; kullanılmayan hak çoğu zaman sonraki aşamada geri kazanılmaz. Hak kaybının en sık nedeni ise kararın verilmesi değil, kararın tebliğinden sonraki günlerin izlenmemesidir.
İddianamenin Kabulüyle Başlayan Aşama
İddianamenin kabulüyle birlikte sanığın savunma stratejisi netleşmelidir. Bu noktada dosyanın tamamının incelenmesi, iddianamede hangi delillerin hangi fiile bağlandığının çıkarılması ve kabul edilen suç nitelendirmesinin tartışmaya açık olup olmadığının belirlenmesi gerekir. Nitelendirme tartışması, cezanın türünden çok usule ilişkin sonuçlar doğurur; uzlaştırma kapsamı, görevli mahkeme ve şikâyete bağlılık buna göre değişir.
Duruşmada Kullanılması Gereken Haklar
- Tanıkların doğrudan sorguya çekilmesi ve çelişkilerin tutanağa geçirilmesi
- Dosyaya sunulan bilirkişi raporuna karşı süresinde ve gerekçeli itiraz
- Toplanmasını istediğiniz delillerin yazılı dilekçeyle ve gerekçesiyle talep edilmesi
- Hukuka aykırı yöntemle elde edildiği düşünülen delile ilişkin itirazın erken aşamada yapılması
- Esas hakkındaki mütalaaya karşı savunmanın yazılı olarak sunulması
Karar Sonrası Kısa Süreler
Hükmün tefhimi veya tebliği ile birlikte kanun yoluna başvuru süresi işlemeye başlar. Sanığın yokluğunda verilen kararlarda tebligatın usulüne uygunluğu ayrıca denetlenmelidir; usulsüz tebligat hâlinde eski hâle getirme kurumu gündeme gelebilir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme veya seçenek yaptırım kararlarının her biri farklı sonuçlar doğurur ve bunlara karşı başvuru yolları da aynı değildir. Bu nedenle karar günü, hangi karara karşı hangi yola ve hangi süre içinde gidileceği yazılı olarak not edilmelidir.
Şikâyete Bağlı Suçlarda Ayrı Takvim
Takibi şikâyete bağlı suçlarda, failin ve fiilin öğrenilmesinden itibaren işleyen hak düşürücü süre bulunur. Bu sürenin geçmesi, fiilin sabit olduğu hâllerde bile davanın düşmesine yol açar. Katılan sıfatıyla dosyaya girilecekse, katılma talebinin duruşma aşamasında açıkça ileri sürülmesi ve tutanağa geçirilmesi gerekir; aksi hâlde kanun yoluna başvuru hakkı tartışmalı hâle gelir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Suçun niteliği, dosyanın aşaması ve tebligat durumu haklarınızı doğrudan etkilediğinden, süreci bir müdafi ile birlikte yürütmeniz önemlidir.