Ceza dosyalarında sonucu belirleyen çoğu şey, dava açılmadan önce soruşturma aşamasında olup biter. Bu evrede toplanmayan delil kovuşturmada çoğu zaman geri gelmez; usulüne aykırı toplanan delil ise hükme esas alınamaz. Bu nedenle savunma ya da mağdur tarafının ilk günden bir delil ve süre planı kurması gerekir.
Soruşturmanın Sessiz Evresi
CMK, soruşturmanın gizliliğini esas alır; ancak müdafi ya da vekilin dosya inceleme yetkisi ve kısıtlama kararının varlığı ayrıca kontrol edilmelidir. Kısıtlama varsa hangi belgelerin görülebildiği, hangi taleplerin bu nedenle sonuçsuz kaldığı yazılı olarak kayda geçirilmelidir. İfade ve sorgu tutanaklarında müdafi hazır bulunma hakkının kullanılıp kullanılmadığı, sonradan yapılacak hukuka aykırılık tartışmasının temelidir.
Kaybolabilecek Delilleri Önceliklendirin
- Kamera kayıtları çoğu sistemde kısa sürede kendiliğinden silinir; kayıt talebi ilk günlerde yapılmalıdır.
- Baz istasyonu ve iletişim kayıtları için usulüne uygun talep şarttır; hukuka aykırı elde edilen kayıt delil değeri taşımaz.
- Dijital cihaz incelemelerinde imaj alma ve teslim tutanakları zincirin bütünlüğünü gösterir.
- Tanık beyanları zamanla zayıflar; tanık listesi erken bildirilmelidir.
- Sağlık raporları ve adli muayene kayıtları olay tarihine yakın alınmalıdır.
Talebi Yazılı Yapmanın Değeri
Delil toplanmasına ilişkin istemler sözlü değil dilekçeyle yapılmalıdır. Böylece talep reddedilse dahi, hangi araştırmanın istendiği ve yapılmadığı dosyada görünür kalır. Bu kayıt, kovuşturma aşamasında eksik soruşturma iddiasının ve kanun yolu başvurusunun dayanağını oluşturur.
Süre Kaybının Görüldüğü Noktalar
- Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı onbeş günlük itiraz süresinin kaçırılması.
- Koruma tedbirlerine karşı itiraz yoluna hiç gidilmemesi.
- Şikayete bağlı suçlarda şikayet süresinin sessizce dolması.
- Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda uzlaştırma teklifine verilen cevabın sonuçlarının değerlendirilmemesi.
- Adres değişikliğinin bildirilmemesi nedeniyle tebligatın usulsüz sayılabilecek biçimde yapılması ve sürelerin farkında olmadan işlemesi.
Hüküm Sonrası İçin Bugünden Not Tutmak
Cezanın infazına ilişkin 5275 sayılı Kanun kapsamındaki değerlendirmeler, tutukluluk ve gözaltı sürelerinin doğru kaydedilmesine bağlıdır. Bu tarihler baştan takip edilmezse mahsup tartışması sonradan güçleşir.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme sunar ve hiçbir dosyanın somut savunma stratejisinin yerini tutmaz. Ceza soruşturmasında müdafi ya da vekil desteğinin ilk aşamadan itibaren sağlanması önemlidir.