Ceza yargılamasının sona ermesi dosyayı kapatmaz; hüküm kesinleştiğinde kendi mercileri, kendi süreleri ve kendi usulü olan infaz aşaması başlar. CMK ve TCK yanında 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un uygulandığı bu evrede yaşanan kayıpların büyük kısmı esasa ilişkin değildir: talep doğru olmasına rağmen yanlış makama ya da geç iletilmiştir. Aşağıdaki plan, infaz dosyasını bir merci haritası ve bir takvim üzerinden kurmayı amaçlar.
Önce Merci: Talebin Hangi Kapıya Ait Olduğunu Belirleyin
İnfaz aşamasındaki her talep aynı yere gitmez. Cezanın süresinin hesaplanması, mahsup, cezaların toplanması ve infazda ortaya çıkan tereddüt gibi hükmün kendisinin yorumlanmasını gerektiren konularda hükmü veren mahkeme karar verir. Buna karşılık ceza infaz kurumu idaresinin işlem ve eylemleri, disiplin yaptırımları, iyi hâl değerlendirmesi ve kuruma ilişkin idari kararlar infaz hâkimliğinin denetim alanındadır. Denetimli serbestlik yükümlülüklerinin uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda ise dosyanın bağlı bulunduğu müdürlüğün yer aldığı yargı çevresindeki infaz hâkimliği yetkilidir.
Yanlış mercie başvurunun gerçek maliyeti
Yanlış makama yapılan başvuru çoğunlukla görevsizlik veya gönderme kararıyla sonuçlanır. Sorun sadece gecikme değildir: infaz hâkimliğine şikâyet süreleri kısa ve niteliği itibarıyla kesin olduğundan, dosya doğru mercie ulaşana kadar geçen zaman hakkın kullanılmasını fiilen imkânsız kılabilir. Bu nedenle dilekçe kaleme alınmadan önce talebin niteliği yazılı olarak sınıflandırılmalı, idari işleme itiraz ile hükmün yorumuna ilişkin talep birbirine karıştırılmamalıdır.
Takvimi Olay Tarihine Değil Tebliğ/Öğrenme Tarihine Kurun
İnfaz sürecinde sürelerin başlangıcı çoğu zaman kararın verildiği gün değil, ilgilinin işlemi öğrendiği ya da kendisine tebliğ edildiği gündür. Kurum içinde tebliğ edilen tutanaklar, disiplin kararları ve idare ve gözlem kurulu kararları için tebellüğ tarihini gösteren belgenin bir örneği mutlaka dosyaya alınmalıdır. Takvim kurarken şu üç sütun ayrı tutulmalıdır: işlemin yapıldığı tarih, öğrenme veya tebliğ tarihi, başvuru için son gün.
Usule Aykırı İşlem Hangi Belirtilerden Anlaşılır?
- Kararın gerekçesiz ya da matbu ifadelerle kurulmuş olması
- İlgiliye savunma veya beyan imkânı tanınmadan işlem tesis edilmesi
- Tebliğ belgesinin dosyada bulunmaması veya tarihinin okunamaması
- Değerlendirmeye esas alınan tutanakların ilgiliye gösterilmemiş olması
- Kararda başvuru yolunun ve süresinin gösterilmemesi
Uygulanabilir Bir İnfaz Dosyası Kontrol Listesi
- Kesinleşme şerhli karar ile müddetnamenin güncel örneğini temin edin.
- Müddetname üzerindeki tarihleri, gözaltı ve tutukluluk günleriyle satır satır karşılaştırın.
- Her talep için merci, dayanak ve süre bilgisini tek bir tabloya işleyin.
- Dilekçeleri kayıt altına alınacak şekilde verin ve havale/kayıt örneğini saklayın.
- Ret ihtimaline karşı itiraz metnini, ret gerekçesini hedefleyecek biçimde önceden taslak hâline getirin.
Burada aktarılanlar genel nitelikte bilgilendirmedir. Müddetname içeriği, hükmün özellikleri ve kurum uygulamaları dosyadan dosyaya değişir; bu nedenle somut infaz dosyanız için hesaplamaların bir hukukçu tarafından ayrıca kontrol edilmesi yerinde olur.