Ceza yargılamasında en çok karşılaşılan kayıp, savunmanın zayıf olmasından değil; doğru talebin yanlış aşamada ileri sürülmesinden kaynaklanır. CMK ekseninde yürüyen kovuşturmada her aşamanın kendine ait bir işlevi vardır ve geçen aşamanın imkânı çoğu zaman geri gelmez. Bu nedenle savunma planı, iddianamenin kabulüyle birlikte yazılı hale getirilmelidir.
İlk Duruşmaya Kadar Yapılacaklar
Tensip zaptı, mahkemenin dosyayı nasıl gördüğünü ve hangi araştırmayı gerekli bulduğunu gösterir. Bu belge okunmadan yapılan hazırlık eksik kalır. İlk duruşmaya kadar dosyanın tamamı fizik ve dijital ekleriyle incelenmeli; soruşturma aşamasında toplanmayan deliller liste halinde çıkarılmalıdır. Tanık bildirimi, dosyaya kazandırılması istenen kayıtlar ve bilirkişi talebi bu aşamada gerekçesiyle sunulduğunda, mahkemenin araştırma yönü baştan şekillenir.
Delil Talebinin Reddi ve Yenilenmesi
Talebin reddedilmesi, konunun kapandığı anlamına gelmez. Ret kararının gerekçesi tutanağa geçirildikten sonra, yargılamanın ilerleyen aşamasında ortaya çıkan yeni bir bilgi talebi yeniden gündeme getirmeye elverişli hale getirebilir. Burada belirleyici olan, ilk talebin ve ret gerekçesinin tutanakta açık biçimde yer almasıdır. Tutanağa geçmeyen bir talep, sonraki aşamada ileri sürüldüğünde dayanaksız kalır.
Hukuka Aykırı Delil İtirazının Yeri
Elde ediliş biçimi tartışmalı olan delillere ilişkin itiraz, delilin dosyaya girmesinden hemen sonra ve somut biçimde ileri sürülmelidir. İtiraz; hangi işlemin, hangi usul kuralına aykırı yapıldığı ve bu aykırılığın delili nasıl etkilediği belirtilerek kurulmalıdır. Genel ifadelerle yapılan itirazlar tutanakta yer alsa dahi, denetim aşamasında üzerine tartışma inşa etmeye elverişli olmaz.
Duruşmadaki Beyan Eksikliğinin Sonucu
- Tanık anlatımına aynı oturumda soru yöneltilmemesi, çelişkinin sonradan gösterilmesini zorlaştırır.
- Bilirkişi raporuna süresinde itiraz edilmemesi, rapordaki tespitin tartışmasız kabulü izlenimi doğurur.
- Tutanağa geçirilmeyen beyan, dosyada var sayılmaz.
- Mazeretsiz katılmama, savunmanın bütünlüğünü zedeler.
Karar Öncesi Son Kontrol
- Talep edilip karşılanmayan deliller tek listede toplanır.
- Her biri için ret gerekçesi ve tutanak sayfası not edilir.
- Lehe olan tespitler dosya sayfalarıyla eşleştirilir.
- Hükümle birlikte 5275 sayılı Kanun kapsamındaki infaz sonuçları önceden değerlendirilir.
- Kanun yolu süresinin başlangıcı, tefhim veya tebliğ esas alınarak takvime işlenir.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; TCK kapsamındaki suç tipine, delil durumuna ve yargılamanın seyrine göre izlenecek yol değişir. Kovuşturma başladıktan sonraki her oturum geri alınamayan sonuçlar doğurabileceğinden, savunma planının hukuki destekle kurulması önem taşır.