Görevli mahkemenin belirlenmesi, kovuşturma aşamasının teknik ayrıntısı gibi görünse de sanığın haklarını doğrudan etkileyen bir konudur. CMK ve TCK sisteminde görev, suçun kanunda öngörülen niteliğine göre belirlenir ve iddianamedeki nitelendirme değiştiğinde görev de değişebilir. 5275 sayılı düzenlemenin uygulanacağı infaz rejimi de bu nitelendirmeye bağlıdır. Bu rehber, görev tartışmasının delil stratejisine etkisini inceliyor.
Görev Kuralı Neden Delil Düzenini Etkiler?
Görev kuralı kamu düzenine ilişkindir ve yargılamanın her aşamasında dikkate alınır. Bu nedenle savunma, esasa ilişkin delillerini sunarken nitelendirmeye ilişkin itirazını da baştan kayda geçirmelidir. Nitelendirme değişikliği ihtimali görülmeden kurulan bir savunma, dosya başka mahkemeye gittiğinde eksik kalabilir.
Görevsizlik Kararı ve Yapılan İşlemlerin Akıbeti
Görevsizlik kararı verildiğinde önceki işlemlerin tamamı kendiliğinden geçersiz olmaz; ancak dinlenen tanıkların yeniden dinlenmesi ya da bazı işlemlerin tekrarı gündeme gelebilir. Bu aşamada savunmanın hangi işlemin tekrarını talep ettiğini açıkça belirtmesi gerekir. Talep edilmeyen bir tekrar, sonradan eksiklik olarak ileri sürüldüğünde karşılık bulmayabilir.
Savunma Tarafının Delil Dosyası
- İddianamedeki nitelendirmenin dayandığı vakıaların listesi
- Soruşturma evrakındaki çelişkileri gösteren karşılaştırma notu
- Bilirkişi raporuna karşı hazırlanan uzman görüşü
- Olay yeri, kamera ve iletişim kayıtlarının talep dilekçeleri
- Tanık listesi ve her tanığın hangi vakıa için dinleneceği
Hukuka Aykırı Delil ve Değerlendirme Yasağı
Hukuka aykırı yöntemle elde edilen delil hükme esas alınamaz. Bu itirazın etkili olabilmesi için delilin nasıl elde edildiğinin dosyadan izlenebilmesi gerekir; bu nedenle arama, elkoyma ve iletişimin denetlenmesine ilişkin kararların dosyaya girip girmediği kontrol edilmelidir. Kararın bulunmadığı ya da kapsamının aşıldığı hallerde itiraz duruşma tutanağına ayrıca geçirilmelidir.
Duruşma Öncesi Kontrol Listesi
- İddianame ile kabul kararı arasındaki nitelendirme farkı kontrol edilir.
- Görev itirazı gerekiyorsa ilk oturumda gerekçesiyle ileri sürülür.
- Eksik delil için talepler yazılı olarak sunulur ve reddi tutanağa yazdırılır.
- Tanık beyanları arasındaki çelişkiler çapraz sorularla belirlenir.
- Esas hakkında beyan için gerekli süre talep edilir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amaçlıdır. Suç isnadının niteliği ve dosyadaki delil durumu sonucu belirlediğinden, savunma stratejisinin dosya üzerinden bir hukukçuyla birlikte kurulması gerekir.