Soruşturma evresinde çoğu itiraz, esasa ilişkin bir zayıflık nedeniyle değil, talebin yanlış mercie ve yanlış zamanda yöneltilmesi nedeniyle sonuçsuz kalır. CMK ve TCK ekseninde yürüyen bu evrede soruşturmayı savcılık yürütür; ancak koruma tedbirlerine ilişkin kararların bir bölümü hâkimlik denetimine tabidir. Bu ayrım kavranmadan kurulan bir usul planı, süreleri boşa harcar.
Kim Neye Karar Veriyor
Yakalama, gözaltı, arama, elkoyma, adli kontrol ve tutuklama gibi tedbirlerde talep sahibi ile karar mercii farklıdır. Savcılığın yürüttüğü işlem ile hâkimliğin verdiği karar aynı dilekçeyle hedeflenemez. Bir tedbirin kaldırılması isteniyorsa muhatap kararı veren hâkimlik, soruşturmanın kapsamı veya delil toplanması isteniyorsa muhatap savcılıktır. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik denetim ise ayrı bir usule tabidir ve dilekçenin bu farkı yansıtması gerekir.
Görevli Mahkemeyi Erken Belirlemenin Pratik Faydası
Suçun nitelendirilmesi, kovuşturma açıldığında dosyanın hangi mahkemeye gideceğini belirler. Soruşturma aşamasında bu tahmini yapmak, savunma stratejisini baştan doğru altlığa oturtur: toplanacak delilin ağırlığı, uzlaştırma kapsamına girip girmediği ve tedbirlerin ölçülülüğü tartışması nitelendirmeye bağlıdır. Nitelendirmenin tartışmalı olduğu dosyalarda savunmanın bunu soruşturma aşamasında yazılı olarak gündeme getirmesi, sonraki aşamada güçlü bir dayanak oluşturur.
Süreleri Takvime Bağlarken Dikkat Edilecekler
- Sürenin başlangıcı çoğu zaman öğrenme değil, usulüne uygun tebliğ veya yüze karşı bildirimdir; bu tarihi belgeleyin.
- Tedbir kararlarına yönelik itirazlarda dilekçenin hangi mercie verileceği ile hangi merci tarafından inceleneceği farklı olabilir.
- Dosya kısıtlama kararı varsa, savunmanın bilgiye erişimi sınırlı olacağından itiraz gerekçesi mevcut bilgiyle kurgulanmalı ve kısıtlamanın kendisi ayrıca tartışılmalıdır.
- Vekâletname ve müdafi görevlendirmesindeki eksiklikler, süresinde verilmiş bir dilekçenin dahi işleme alınmasını geciktirebilir.
Usule Aykırı İşlem İddiasını Kayda Geçirmek
Arama veya elkoyma sırasındaki bir usulsüzlük ileri sürülecekse, bunun tutanağa geçirilmesi veya en kısa sürede yazılı olarak bildirilmesi gerekir. Aylar sonra ilk kez dile getirilen usul itirazları, dosyadaki karşı kayıtlar nedeniyle daha zayıf değerlendirilir. Delilin elde ediliş biçimine ilişkin itiraz, o delilin içeriğine ilişkin itirazdan ayrı ve açık biçimde yazılmalıdır.
Her soruşturmanın kendi kayıt akışı ve kendi tedbir haritası vardır; burada anlatılanlar genel bir yol haritasıdır. Dosyanızdaki tarih ve kararların somut olarak incelenmesi için müdafi desteği almanız önerilir.