Ceza dosyalarında savunmanın en etkili olduğu an çoğu kez soruşturma aşamasıdır; ancak bu aşama aynı zamanda en kısa ve en hızlı geçen dönemdir. CMK, TCK ve 5275 sayılı Kanun ekseninde ilerleyen bir dosyada delil stratejisi, iddianame düzenlenmeden önce kurulduğunda anlam kazanır.
Dosyanın hangi delil üzerine kurulduğunu saptamak
Strateji, iddianın omurgasını oluşturan delilin belirlenmesiyle başlar. Bir dosya tanık beyanı üzerine, bir diğeri kayıt ve belge üzerine, bir başkası ise teknik incelemeye dayanabilir. Omurga yanlış saptanırsa, savunma tali noktalarda yoğunlaşır ve asıl delil tartışılmadan aşama tamamlanır. Bu nedenle dosya incelenirken her delil, iddianın hangi unsurunu karşıladığı belirtilerek listelenmelidir.
Kaybolmadan istenmesi gereken deliller
- Belirli süre sonra silinen kamera ve güvenlik kayıtları
- Kurum ve işletmelerin sınırlı süre sakladığı işlem kayıtları
- Cihazlar üzerindeki verilerin usulüne uygun incelenmesi talepleri
- Olay yerine ve zamanına ilişkin üçüncü kişi kayıtları
Bu tür delillerin toplanması istemi, savunma tarafından yazılı olarak ve gecikmeden ileri sürülmelidir. Talebin yazılı olması, sonradan eksik soruşturma tartışması bakımından da dayanak oluşturur.
İfade aşamasının stratejiyle ilişkisi
İfade, delil stratejisinden bağımsız düşünülemez. Henüz dosya kapsamı bilinmeden verilen ayrıntılı bir beyan, sonradan toplanacak delillerle uyumsuzluk yaratabilir ve savunmanın hareket alanını daraltabilir. Bu nedenle ifade öncesinde dosyanın incelenmesi, hangi konularda beyanda bulunulacağı ve hangi belgelerin ifadeyle birlikte sunulacağı önceden kararlaştırılmalıdır. Müdafi ile görüşme hakkı bu planlamanın zeminidir.
Hukuka aykırı delil iddiasını erken kurmak
Bir delilin elde ediliş biçimindeki sakatlık, ancak somut olarak gösterilebildiğinde sonuç doğurur. Arama, el koyma ve inceleme işlemlerine ilişkin kararların tarihleri, kapsamı ve fiilen yapılan işlemle uyumu karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırma soruşturma aşamasında yapıldığında, itiraz da vaktinde ileri sürülebilir; kovuşturmaya geçildikten sonra aynı itiraz daha zayıf bir zeminde tartışılır.
Koruma tedbirlerine karşı süreli itirazlar
Soruşturma sırasında uygulanan koruma tedbirlerine karşı öngörülen itiraz süreleri kısadır ve tedbirin uygulandığı andan itibaren işler. Bu itirazlar dosyanın esasından bağımsız değildir; itiraz dilekçesinde ileri sürülen delil değerlendirmeleri, sonraki aşamalarda savunmanın tutarlılığını gösteren bir kayıt oluşturur.
İddianame öncesi son kontrol
Soruşturma tamamlanmadan önce, toplanmasını istediğiniz her delilin talep edilip edilmediği ve verilen yanıtlar tek tek gözden geçirilmelidir. Yanıtsız kalan taleplerin dosyada görünür olması, ilerleyen aşamada eksikliğin giderilmesini istemenin temelidir.
Bu içerik genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; isnadın niteliği ve dosyanın kapsamı stratejiyi tümüyle değiştirebilir. Ceza soruşturmasında beyanda bulunmadan önce müdafi desteği alınması yerinde olur.