Soruşturmadan kovuşturmaya geçildiğinde dosyanın ritmi değişir. Artık deliller mahkeme önünde tartışılır ve savunmanın hangi anda ne talep ettiği, hükümden sonra yapılabilecekleri de belirler. CMK ve TCK çerçevesinde, infaz aşamasını düzenleyen 5275 sayılı Kanunun sonuçları da göz önünde tutulduğunda, kovuşturmada atlanmış tek bir usul adımı ilerleyen aşamalarda telafisi zor bir kayba dönüşebilir.
İddianamenin Kabulünden İlk Duruşmaya Kadar
Bu aralık, savunmanın en fazla hazırlık imkânı bulduğu ama en çok boş geçirdiği dönemdir. Dosyanın tamamının okunması, iddianamedeki her isnadın hangi delile dayandığının işaretlenmesi ve eksik görülen araştırmaların yazılı talep haline getirilmesi bu dönemde yapılmalıdır. İlk duruşmada sözlü olarak dile getirilen talepler, yazılı dilekçeyle desteklenmediğinde tutanağa eksik yansıyabilir.
Delil Talebini Gerekçeli Sunmak
- Her talep için neyin ispatlanmak istendiği açıkça yazılmalıdır; talebin konusu ile ispat konusu bağı kurulmalıdır.
- Tanık dinletilecekse, tanığın olayla ilişkisi ve hangi olguya ilişkin beyanda bulunacağı belirtilmelidir.
- Bilirkişi raporuna itiraz ediliyorsa, itiraz raporun sonucuna değil yöntemine ve dayanağına yöneltilmelidir.
- Kamera, sinyal veya sistem kayıtları isteniyorsa, saklama süreleri dikkate alınarak talep vakit geçirmeden yapılmalıdır.
- Hukuka aykırı elde edildiği düşünülen delil için itiraz ayrıca ve açıkça tutanağa geçirilmelidir.
Duruşma Tutanağı Dosyanın Hafızasıdır
Kovuşturmada söylenen değil, tutanağa geçen dikkate alınır. Beyanların eksik yazıldığı düşünülüyorsa düzeltme talebi aynı oturumda dile getirilmeli; reddedilen taleplerin ret gerekçesiyle birlikte tutanakta yer alması sağlanmalıdır. Kanun yolu aşamasında ileri sürülecek itirazların dayanağı çoğu zaman bu kayıtlardır.
Süreleri Tek Takvimde Toplamak
Bu dosyalarda birden fazla süre paralel işler: kararın tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren başlayan kanun yolu süresi, tutukluluk incelemelerine karşı itiraz süreleri ve uzlaşma kapsamındaki suçlarda ilgili aşamalar. Tefhimle tebliğin karıştırılması, uygulamada en sık rastlanan süre hatasıdır. Karar duruşmasında hazır bulunulmadıysa, tebligatın hangi adrese yapıldığı derhal kontrol edilmelidir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya benzer kurumlarla ilgili tercihler de aynı anda değerlendirilmesi gereken başlıklardır.
Buradaki anlatım genel bilgilendirme amaçlıdır; suç tipi, dosyanın aşaması ve delil durumu stratejiyi değiştirir. Duruşma öncesinde dosyanızı bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz, sonradan kapatılamayacak usul boşluklarını önler.