Ceza sürecinde en belirleyici aşama çoğu zaman duruşma değil, henüz kamuoyuna kapalı yürüyen soruşturmadır. Soruşturma evresinde CMK ve TCK ekseninde toplanan deliller sonraki bütün tartışmanın zeminini oluşturur; 5275 sayılı CGTİHK ise sürecin infaz boyutunu ilgilendirir. Bu evrede yapılmayan bir talep, kovuşturmada telafi edilse bile aynı ağırlığı taşımayabilir.
Delil Sadece Toplanmaz, Yönlendirilir
Soruşturmayı yürüten makamın hem şüphelinin lehine hem aleyhine delilleri toplaması gerekir. Ancak lehe delilin nerede bulunduğunu çoğu zaman yalnızca taraf bilir. Kamera kayıtlarının saklama süresi dolmadan istenmesi, baz istasyonu ve HTS kayıtlarının talep edilmesi, banka hareketlerinin dönem belirtilerek istenmesi bu nedenle gecikmeye tahammülü olmayan taleplerdir. Kayıt silindikten sonra yapılan talep, sonuçsuz bir yazışmadan ibaret kalır.
Mağdur ve Şüpheli Tarafında Farklı Öncelikler
- Şikâyetçi tarafta olayın tarihini ve zararı somutlaştıran belge seti
- Şüpheli tarafta savunmayı destekleyen zaman ve yer kayıtları
- Her iki tarafta da tanıkların isim ve iletişim bilgilerinin erken bildirilmesi
- Bilirkişi incelemesi gerektiren dijital materyalin bütünlüğünün korunması
Hukuka Aykırı Delil Tartışması
Delilin içeriği kadar elde ediliş biçimi de önemlidir. Arama, el koyma ve iletişimin tespiti gibi tedbirlerde usule aykırılık iddiası varsa, bu husus dosyaya erken aşamada ve somut biçimde yazılmalıdır. Ses kaydı gibi taraflarca üretilen delillerde ise kaydın hangi koşullarda alındığı belirleyicidir. Genel itirazlar yerine, hangi işlemin hangi usul kuralına aykırı olduğunun tek tek gösterilmesi beklenir.
Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı ve İtiraz
Soruşturma sonunda verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararına karşı, tebliğden itibaren işleyen kısa süre içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir. Süre kaçırıldığında karar kesinleşir ve aynı fiil için yeniden soruşturma açılması ancak yeni delil koşuluna bağlanır. Bu nedenle karar tebliğ edilir edilmez dosyanın incelenmesi, hangi delilin toplanmadığının maddeler halinde yazılması ve itirazın bu eksikler üzerine kurulması gerekir.
Aktarılanlar genel bilgilendirme niteliğindedir; suç tipi, delil durumu ve tarafın sıfatı stratejiyi kökten değiştirir. Soruşturma başladığını öğrendiğiniz anda hukuki destek almanız, sonradan telafi edilemeyecek kayıpların önüne geçer.