Ceza yargılamasında ilk derece kararından sonra açılan kanun yolu aşaması, yeni bir yargılama değil; sınırları belirlenmiş bir denetimdir. Bu rehber, istinaf ve temyiz aşamasında delil taleplerinin nasıl kurulacağını ve hak kaybının hangi noktalarda doğduğunu CMK, TCK ve 5275 sayılı Kanun ekseninde ele alır.
İstinaf ile Temyiz Aynı Şey Değil
İstinaf incelemesinde bölge adliye mahkemesi, koşulları varsa duruşma açarak maddi olayı yeniden değerlendirebilir; delil toplayabilir ve tanık dinleyebilir. Temyiz aşamasında ise inceleme hukuka aykırılık denetimiyle sınırlıdır. Bu ayrım, dilekçenin içeriğini belirler: maddi vakıaya ilişkin bir eksikliği istinaf aşamasında ileri sürmeyip temyize saklamak, çoğu zaman o iddianın hiç incelenmemesi sonucunu doğurur.
Delil Talebini Somutlaştırmak
- Dinlenmesi istenen tanığın kimliği, ulaşılabileceği adres ve neyi ispatlayacağı ayrı ayrı yazılmalıdır.
- Yeniden bilirkişi incelemesi isteniyorsa, mevcut raporun hangi somut çelişkiyi barındırdığı gösterilmelidir.
- Kamera, sinyal ve iletişim kayıtları için sürenin dolmasından önce muhafaza talebi yapılmalıdır.
- Hukuka aykırı elde edildiği ileri sürülen delil için, aykırılığın hangi usul kuralına ilişkin olduğu belirtilmelidir.
- Lehe olduğu ileri sürülen belge dosyaya fiilen sunulmalı; varlığından söz etmekle yetinilmemelidir.
Gerekçeli Karar ve Tebligat Takvimi
Kanun yolu süresi, kararın hangi anda ve nasıl bildirildiğine bağlı olarak işler; duruşmada hazır bulunan taraf ile yokluğunda karar verilen taraf bakımından başlangıç farklılaşabilir. Gerekçeli kararın geç yazıldığı dosyalarda süre tutum dilekçesi verilmesi yaygın bir uygulamadır; ancak bu dilekçeyle yetinip gerekçeli karar tebliğinden sonra ayrıntılı sebepleri sunmamak, incelemenin dar kalmasına yol açar. Tebliğ tarihini gösteren evrak ve UYAP kaydı mutlaka saklanmalıdır.
İnfaz Boyutunu Gözden Kaçırmamak
Kanun yolu stratejisi kurulurken hükmün infaz rejimine etkisi de hesaba katılmalıdır. Cezanın süresi, erteleme, denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme bakımından doğuracağı sonuçlar, hangi noktaya itiraz edileceğini belirleyebilir. Yalnızca beraat talebine odaklanıp nitelendirme ve indirim maddelerine ilişkin ayrı bir itiraz kurgusu yapmamak, uygulamada sık rastlanan bir eksikliktir.
Değerlendirme
Bu metin genel bilgi sunar; suçun niteliği, dosyadaki deliller ve kararın gerekçesi izlenecek yolu belirler. Aleyhinize verilmiş bir karar varsa, kanun yolu süreleri kısa işlediğinden dosyayı en kısa sürede bir ceza avukatına inceletmeniz gerekir.