Ceza dosyalarında sonuç çoğu kez duruşma salonunda değil, soruşturma evresinde şekillenir. CMK, TCK ve 5275 sayılı Kanun ekseninde, süre baskısı altında yürütülen soruşturmada ispat stratejisinin nasıl kurulacağı aşağıda ele alınmaktadır.
İfade Öncesi Hazırlık
Çağrı kâğıdı veya davet üzerine yapılacak ilk iş, isnadın ne olduğunu öğrenmektir. Müdafi yardımından yararlanma hakkı ifade alınmadan önce hatırlatılır ve bu hak, ifadenin içeriğinden daha belirleyici olabilir. Hazırlık aşamasında olay tarihine ilişkin kronoloji çıkarılmalı; kişinin nerede olduğu, kiminle görüştüğü ve hangi kayıtların bu bilgiyi doğruladığı önceden tespit edilmelidir.
Delil Toplanmasını Talep Etmek
Soruşturma evresinde savcılık lehe ve aleyhe delilleri birlikte toplamakla yükümlüdür. Bu nedenle lehe deliller pasif biçimde beklenmemeli, yazılı taleple gündeme getirilmelidir:
- Kamera kayıtlarının, silinme süreleri dolmadan istenmesi.
- HTS ve baz istasyonu kayıtlarının belirli tarih aralığıyla talep edilmesi.
- Banka ve ödeme kayıtlarının, iddia edilen para akışını çürütecek şekilde istenmesi.
- Tanıkların ad ve adresleriyle bildirilmesi.
Kayıtların çoğu belirli bir süre sonra silindiğinden, gecikmiş talep çoğu zaman sonuçsuz kalır.
Kısıtlama Kararı ve Bilgiye Erişim
Dosya üzerinde kısıtlama kararı bulunması savunmayı zorlaştırır; ancak bu, hazırlık yapılamayacağı anlamına gelmez. Yakalama, arama ve el koyma tutanakları ile ifade tutanakları, kısıtlama kapsamı dışında kalabilecek belgelerdir. Ayrıca el konulan dijital materyalin imaj alma usulüne uygun kopyalanıp kopyalanmadığı, sonraki aşamada delilin değerini doğrudan etkiler.
Uzlaştırma Teklifi Geldiğinde
Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda gelen teklif, dosyanın bütünü değerlendirilmeden kabul veya reddedilmemelidir. Değerlendirmede ölçütler şunlardır: isnadın hukuki nitelendirmesi doğru mu, mağdurun zararı belirlenebilir mi, uzlaşma sonucu doğacak sonuçlar tarafça kabul edilebilir mi. Nitelendirme tartışmalıysa önce bu tartışmanın çözülmesi gerekir; yanlış nitelendirme üzerine kurulan uzlaşma, tarafların beklediği sonucu vermez.
Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar Sonrası
Şikâyetçi bakımından kritik eşik, kovuşturmaya yer olmadığına dair karardır. Bu karara karşı itiraz, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine yapılır. İtiraz dilekçesi, kararı genel olarak eleştirmek yerine hangi delilin toplanmadığını ve toplansaydı sonucu nasıl değiştireceğini göstermelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. İsnadın niteliği ve dosyadaki delil durumu strateji seçimini kökten değiştirdiğinden, soruşturmanın ilk aşamasından itibaren hukuki destek alınması önem taşır.