İş kazası dosyalarında iki ayrı hat birlikte ilerler: olayın nasıl gerçekleştiğine ilişkin teknik delil hattı ve hangi talebin hangi usulle ileri sürüleceğine ilişkin süre hattı. 4857, 5510 ve 6331 sayılı kanunların oluşturduğu yükümlülük düzeni ile 7036 sayılı Kanun'daki usul kuralları birlikte okunmadığında, haklı bir talep usul nedeniyle sonuçsuz kalabilir.
Olayın İlk Saatlerinde Kurulan Deliller
Kaza sonrasında düzenlenen tutanaklar, dosyanın omurgasını oluşturur. Kaza yerinin fotoğrafları, tanık işçilerin bilgileri, vardiya ve puantaj kayıtları ile makine bakım kayıtları ilk aşamada güvence altına alınmalıdır. İşyerinde düzenlenen tutanağın içeriğine katılmıyorsanız, imzalarken şerh düşmek sonraki aşamada belirleyici olabilir.
Yükümlülük İhlalini Gösteren Kayıtlar
- İş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları ve katılım imzaları
- Kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları
- Risk değerlendirme raporu ve güncelleme tarihleri
- Periyodik kontrol ve bakım belgeleri
- İşe giriş ve periyodik sağlık muayenesi kayıtları
Bu belgelerin bulunmaması da bir delildir. Kusur değerlendirmesi yapılırken, yükümlülüğün yerine getirildiğini gösteren kaydın yokluğu doğrudan sonuç doğurabilir.
Arabuluculuk: Hangi Talep Kapsamda, Hangisi Değil
Burada sık yapılan hata, tüm işçilik taleplerinin aynı usule tabi sanılmasıdır. İş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri, dava şartı olarak arabulucuya başvuru zorunluluğunun dışında tutulmuştur. Buna karşılık ücret, kıdem ve ihbar gibi alacak talepleri ile feshe bağlı talepler bakımından arabuluculuk adımı zorunludur. Feshe itiraz yolunda ise fesih bildiriminden itibaren bir aylık süre içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Bu iki hattın karıştırılması, ya gereksiz bir bekleme ya da telafisi güç bir süre kaybı doğurur.
Uzlaşma Metnindeki İbra Riski
İşveren tarafından önerilen anlaşma metinlerinde, ödenen tutar karşılığında tüm haklardan feragat edildiğine dair ifadeler yer alabilir. Maluliyet oranı henüz belirlenmemişken imzalanan böyle bir metin, sonradan ortaya çıkan sağlık sonuçlarına ilişkin talepleri riske atar. Anlaşma değerlendirilirken maluliyet raporunun tamamlanmış olması, kapsanan ve kapsanmayan kalemlerin tek tek yazılması ve kurum alacaklarının ayrıca dikkate alınması gerekir.
Genel Bilgilendirme
Yukarıdaki açıklamalar yol gösterici niteliktedir; her iş kazasının teknik ve tıbbi boyutu farklıdır. İmza atmadan ve süreleri kaçırmadan önce dosyanızın hukuki değerlendirmesini yaptırmanız önemlidir.