Kıdem tazminatı tartışmalarının büyük bölümü hukuki nitelendirmeden değil, hesabın dayandığı verilerin ispatlanamamasından doğar. Sigorta kayıtları ile fiilî çalışma arasındaki fark, giydirilmiş ücretin tutarı ve fesih tarihinin belirlenmesi; üçü de ayrı delil çalışması gerektirir. Bu rehber, SGK kaynaklı uyuşmazlıklarda kıdem hesabının nasıl belgelendirileceğine ve arabuluculuk masasında verilecek kararın hesabı nasıl kilitlediğine odaklanır.
Hesabı Belirleyen Üç Tarih
Kıdem hesabı üç tarihin doğru saptanmasıyla ayakta durur: fiilî işe başlama tarihi, kesintiler varsa ara dönemler ve iş sözleşmesinin sona erdiği tarih. Sigorta girişi ile fiilî başlangıcın örtüşmediği dosyalarda tartışma doğrudan hizmet tespitine kayar. Ara dönem kesintileri ise çoğu zaman aynı işverene ait farklı sicil numaraları veya işyeri devri kaynaklıdır; bu durumda süreklilik ayrıca gösterilmelidir.
Delil Sıralaması: Kayıttan Tanığa
- SGK hizmet dökümü ve işyeri sicil bilgileri ile tescil kayıtları
- Aylık prim ve hizmet belgeleri, bordrolar ve bordro imzalarındaki ihtirazi kayıtlar
- Banka hesap hareketleri ve ücret ödemelerinin düzenliliği
- İşyeri giriş kartı kayıtları, servis listeleri, görev yazışmaları
- Aynı dönemde aynı işyerinde çalışan tanık beyanları
Bu sıralama rastgele değildir. Yazılı ve kurumsal kayıtlar önce sunulduğunda tanık anlatımı destekleyici bir delile dönüşür; tersi durumda ise tek başına taşıyıcı olması beklenen tanık beyanı, karşı delillerle kolayca zayıflar.
Ücretin Gerçek Tutarı Nasıl Gösterilir
Bordroda asgari ücret görünen ancak fiilen daha yüksek ödeme yapılan dosyalarda ispat, tek bir belgeye değil verilerin uyumuna dayanır: banka yatırımlarının bordro tutarını aşması, düzenli elden ödeme iddiasını destekleyen yazışmalar ve ilgili iş kolunda emsal ücret araştırması birlikte değerlendirilir. Giydirilmiş ücret hesabında ise yol, yemek, ikramiye gibi süreklilik taşıyan ödemelerin belgelenmesi gerekir.
Arabuluculuk Tutanağı Hesabı Kilitler
İşçilik alacaklarında arabuluculuk, dosyayı hızlı kapatan bir yol olduğu kadar sonuçları bakımından bağlayıcıdır. Anlaşma tutanağında kalem kalem ayrım yapılmadan toplu bir rakam yazılması, ileride hesaplanacak diğer alacaklar bakımından tartışmaya kapı açar. Masaya oturmadan önce kıdem, ihbar, yıllık izin ve fazla çalışma kalemlerinin ayrı ayrı hesaplanmış olması; hangi kalemden ne ölçüde ödün verildiğinin bilinerek karar verilmesini sağlar.
Değerlendirme
Kıdem uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman hukuki argüman değil, hesabın dayandığı verinin kalitesidir. Her dosyanın çalışma düzeni ve kayıt yapısı farklı olduğundan, buradaki genel çerçevenin somut olaya uyarlanması için hukuki destek alınması önerilir.