İş kazası dosyalarında yargılama, olaydan aylar sonra başlar; buna karşılık sonucu belirleyen kayıtların çoğu ilk günlerde oluşur. Bu rehber, ispat zincirinin hangi halkalarda koptuğunu ve dosyanın nasıl kurulacağını ele alır.
Olayla İş Arasındaki Bağı Kurmak
5510 sayılı kanun bakımından bir olayın iş kazası sayılabilmesi, yalnızca işyerinde gerçekleşmiş olmasına bağlı değildir. İşin yürütümü sırasında, işveren tarafından görevle başka yere gönderilme hâlinde veya işverence sağlanan taşıtla gidip gelme sırasında meydana gelen olaylar da bu kapsamda değerlendirilebilir. Bu nedenle dosyanın ilk sayfası, olayın hangi bağ üzerinden işle ilişkilendirildiğini gösteren kısa bir anlatım olmalıdır.
İlk Kayıtlar: Sonradan Üretilemeyecek Deliller
- Kolluk tutanağı ve olay yerine ilişkin fotoğraflar
- Kuruma yapılan bildirim ve tarihi
- İlk başvurulan sağlık kuruluşunun kaydı ve anamnez bölümündeki olay anlatımı
- İşyerinde tutulan kaza tutanağı ve tanık isimleri
- Kamera kayıtlarının saklanması için yapılan yazılı talep
Özellikle sağlık kaydındaki ilk anlatım, sonraki aşamalarda olayın oluş biçimine ilişkin en güçlü dayanaklardan biri hâline gelir.
Kusur ve Maluliyet: İki Ayrı Rapor
6331 sayılı kanun kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği kusur incelemesinin çekirdeğini oluşturur. Risk değerlendirmesi, iş güvenliği eğitim kayıtları, kişisel koruyucu donanım zimmet belgeleri ve periyodik bakım kayıtları dosyaya eksiksiz getirilmelidir. Bu belgelerin sunulmaması, işverenin yükümlülüğünü yerine getirdiğini ispatlayamaması sonucunu doğurur. Maluliyet oranı ise ayrı bir rapor konusudur ve tazminat hesabının temelini oluşturur.
Arabuluculuk Bu Davada Dava Şartı mı?
7036 sayılı kanun, iş uyuşmazlıklarında arabuluculuğu kural olarak dava şartı hâline getirmiş; ancak iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlara bağlı rücu taleplerini bu zorunluluğun dışında bırakmıştır. Bu ayrım pratikte iki sonuç doğurur: dava doğrudan açılabilir ve taraflar isterlerse yine de ihtiyari olarak görüşebilir. Buna karşılık aynı dosyada 4857 kapsamındaki işçilik alacakları da talep edilecekse, o kalemler bakımından zorunluluk devam eder. Bu nedenle taleplerin tek dilekçede birleştirilip birleştirilmeyeceği baştan planlanmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Kazanın oluş biçimi, maluliyet durumu ve talep edilecek kalemler usulü doğrudan etkilediğinden, dava açılmadan önce dosyanın bütünüyle değerlendirilmesi gerekir.