İş hukuku uyuşmazlıklarında arabuluculuk kural olarak dava şartıdır; ancak bu kural her talep için geçerli değildir. İş kazasından doğan tazminat istemlerinde kanun ayrı bir düzenleme getirmiştir ve bunun bilinmemesi hem zaman hem usul kaybına yol açar. Bu rehber iş kazası dosyalarında arabuluculuk, itiraz ve başvuru adımlarını 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı düzenlemeler ekseninde ele alır.
Zorunlu Arabuluculuğun Kapsamı ve İş Kazasının Yeri
İşçilik alacakları ve işe iade talepleri bakımından arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla bağlantılı tespit, itiraz ve rücu davaları bakımından kanun dava şartı olarak arabuluculuğu aramamaktadır. Aynı dosyada hem kıdem-ihbar alacağı hem kaza kaynaklı tazminat isteniyorsa, alacak kalemleri yönünden arabuluculuk aşamasının tamamlanması gerekir.
SGK Süreci ile Yargılamayı Paralel Yürütmek
Olayın iş kazası olarak nitelendirilmesi, sürekli iş göremezlik oranının belirlenmesi ve gelir bağlanması Kurum işlemleridir. Tazminat davası açılmadan önce bu işlemlerin durumu netleştirilmelidir; çünkü hesaplamada Kurumca karşılanan kısım mahsup edilir. Kurum işlemine katılmıyorsanız, itiraz yolunu ayrıca ve süresinde işletmek gerekir.
Kusur ve Maluliyet Zincirini Kurmak
- Kaza tutanağı, olay yeri fotoğrafları ve varsa kamera kayıtlarının erişilebilir olduğu ilk günlerde talep edilmesi
- İş güvenliği eğitim kayıtları, risk değerlendirmesi ve kişisel koruyucu donanım teslim belgeleri
- Acil servis kaydından itibaren kesintisiz bir sağlık dosyası
- Aynı iş yerinde daha önce yaşanmış benzer olaylara ilişkin kayıtlar
- Tanık işçilerin görev ve vardiya bilgileriyle birlikte listelenmesi
Sulh Protokolü ve İbraname Riski
İşveren tarafından ödenen bir miktar karşılığında imzalanan geniş kapsamlı ibra metinleri, sonradan ortaya çıkan sağlık sorunları ve artan maluliyet oranı bakımından ciddi risk taşır. Anlaşma yapılacaksa metinde ödemenin hangi zarar kalemini karşıladığı tek tek yazılmalı, maluliyet oranı kesinleşmeden genel nitelikte ibra ifadesinden kaçınılmalıdır.
Dava Öncesi İşlem Sırası
- Kaza bildiriminin süresinde yapılıp yapılmadığını doğrulayın.
- Maluliyet oranı kesinleşmemişse hesabın buna göre şekilleneceğini planlamaya dahil edin.
- Alacak kalemleri için arabuluculuk, tazminat kalemleri için doğrudan dava yolunu ayrı ayrı kurgulayın.
- Destekten yoksun kalma söz konusuysa hak sahiplerini ve paylarını baştan belirleyin.
İş kazası dosyalarında sonucu belirleyen şey, olayın hemen ardından toplanan belgelerdir; aylar sonra bu kayıtlara ulaşmak çoğu zaman mümkün olmaz. Kendi olayınızın koşulları için hukuki değerlendirme almanız önemlidir. Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi amaçlıdır.