İş ilişkisinden ve sosyal güvenlik mevzuatından doğan uyuşmazlıklarda süreler birbirine benzediği için sıkça karıştırılır. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunların kesiştiği bu alanda, bir aylık sürenin hangi işlemde hangi tarihten başladığı doğru belirlenmediğinde hak kaybı kaçınılmaz olur.
Birbirine Karışan Süreler
Feshin geçersizliği iddiasında, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Kurum işlemlerine karşı yapılacak idari itirazlar ise 5510 sayılı Kanun ve ilgili düzenlemelerdeki kendi sürelerine tabidir. Bu iki takvim aynı dosyada birlikte işleyebilir; örneğin hem feshin geçersizliği ileri sürülüyor hem de hizmet süresinin eksik bildirildiği iddia ediliyorsa, süreler ayrı ayrı izlenmelidir.
Arabuluculuğun Dava Şartı Olduğu ve Olmadığı Haller
7036 sayılı Kanun, işçi ve işveren arasındaki işçilik alacakları ile işe iade taleplerinde arabuluculuğu dava şartı olarak öngörür. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile bunlara ilişkin rücu davaları bu kapsamda değildir. Kuruma karşı açılacak hizmet tespiti nitelikli davalarda ise farklı bir usul işler. Bu ayrımın başlangıçta yapılması, dosyanın dava şartı yokluğundan reddedilmesini önler.
Dosyayı Ayakta Tutan Kayıtlar
- Hizmet dökümü ve prim gün sayısını gösteren Kurum kayıtları
- İşe giriş ve çıkış bildirgeleri ile bordroların tam seti
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihini gösteren belge
- Puantaj, mesai ve giriş çıkış kayıtları
- İş kazası dosyalarında olay tutanağı, müfettiş raporu ve sağlık kayıtları
- 6331 kapsamında risk değerlendirmesi ve eğitim kayıtları
Hizmet Tespitinde İspat Zemini
Sigortasız çalışıldığı iddiasında, iddianın yalnızca tanık beyanına dayandırılması çoğu zaman yeterli olmaz. İşyerinin o dönemde faal olduğunu gösteren kayıtlar, komşu işyeri tanıkları, sosyal güvenlik kurumu denetim raporları ve varsa yazılı sözleşme birlikte değerlendirilir. Bu davaların kamu düzenini ilgilendiren niteliği nedeniyle, mahkemenin resen araştırma yürütebileceği de göz önünde tutulmalıdır.
Anlaşma Tutanağının Kapsamı
Arabuluculuk aşamasında imzalanan tutanak, kapsamına giren alacaklar bakımından bağlayıcı sonuç doğurur. Bu nedenle tutanakta hangi kalemlerin çözüldüğü tek tek sayılmalı, çözüme dahil edilmeyen talepler açıkça saklı tutulmalıdır. Genel ibare içeren metinler, sonradan ileri sürülecek talepleri kapatabilir. Ödemenin banka kanalıyla ve tutanaktaki takvime uygun yapılması da ayrıca izlenmelidir.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. İş ve sosyal güvenlik dosyalarında süreler işlemin türüne göre değiştiğinden, elinize bir bildirim ulaştığında gecikmeden hukuki değerlendirme almanız önem taşır.