İşyerinde yıpratıcı bir sürecin ardından işten ayrılan çalışanın önünde iki ayrı ispat sorunu vardır: sistematik baskının varlığını göstermek ve çalışılan fazla saatleri belgelemek. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar bu iki başlığı farklı kurallara bağlar. Bu rehber, arabuluculuk aşamasından yargılamaya uzanan süreçte delil kurgusunu ele alır.
Dava Şartı Arabuluculuk Atlanamaz
İşçi alacaklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; bu adım atlanırsa dava usulden reddedilir. Arabuluculuk son tutanağı, sonraki davanın kapı belgesidir. Görüşmede talep kalemleri belirsiz bırakılmamalı, hangi alacağın hangi dönem için istendiği tutanağa yansıtılmalıdır. Anlaşma sağlanırsa düzenlenen belgenin kapsamı da tek tek yazılmalıdır; genel ibare içeren metinler sonradan kapsam tartışması doğurur.
Fazla Mesainin İspatında Kullanılan Deliller
- İşyeri giriş çıkış kayıtları, turnike ve kart okuma verileri,
- Servis saatleri, vardiya çizelgeleri ve nöbet listeleri,
- Mesai dışı saatlerde gönderilmiş kurumsal e-posta ve mesaj kayıtları,
- Aynı dönemde çalışmış tanıkların beyanları,
- Bordroların imzalı olup olmadığı ve fazla mesai tahakkuku içerip içermediği.
İmzalı bordroda fazla mesai tahakkuku varsa, o döneme ilişkin talep kural olarak yazılı delille çürütülür; ihtirazi kayıt konulmuş olması bu noktada belirleyicidir. Tanık beyanına dayanan hesaplarda ise hâkimin takdiri indirim uygulayabileceği baştan hesaba katılmalıdır.
Mobbing İddiasının Somutlaştırılması
Mobbing tek bir olayla değil, süreklilik ve sistematiklik gösteren davranış zinciriyle ortaya konur. Bu nedenle tarih sırasına dizilmiş bir olay kronolojisi hazırlamak, dağınık ekran görüntüleri sunmaktan çok daha etkilidir. Görev tanımının daraltılması, izin taleplerinin gerekçesiz reddi, yer değişikliği, performans değerlendirmesindeki ani düşüş ve iletişim kanallarından dışlanma gibi kalemler ayrı ayrı belgelenmelidir. İşverene yapılmış yazılı bildirimler ve iş sağlığı birimine yansıyan kayıtlar dosyanın omurgasını güçlendirir.
Anlaşma ile Yargılama Arasındaki Karar
Arabuluculukta sunulan teklifin değerlendirilmesi, alacak kalemlerinin kaba bir hesabı yapılmadan sağlıklı olmaz. Kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin, fazla mesai ve varsa tazminat talepleri ayrı ayrı hesaplanmalıdır. Yargılamanın süresi ve tanık ispatındaki belirsizlik anlaşmayı makul kılabilir; buna karşılık kayıtların güçlü olduğu dosyalarda erken anlaşma ciddi bir kayba dönüşebilir.
Zamanaşımı Uyarısı
İşçilik alacaklarında zamanaşımı, alacak türüne göre farklı işleyebilir ve fesih tarihi bu hesapta belirleyicidir. Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; kendi dosyanızdaki süre ve hesap için mutlaka hukuki destek alınız.