İş kazası sonrası açılacak davalarda ilk tartışma çoğu zaman kusur oranı değil, dosyanın hangi kapıdan gireceğidir. Arabulucuya gitmeden dava açmak da gereksiz yere arabuluculuğa gitmek de zaman ve hak kaybı doğurabilir. Bu rehber, iş kazası dosyalarında zorunlu arabuluculuğun kapsamını ve yetkili iş mahkemesinin nasıl belirlendiğini ele alır.
Zorunlu Arabuluculuğun Sınırı
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, işçi ve işveren arasındaki alacak ve tazminat talepleri ile işe iade istemleri için dava şartı olarak arabuluculuğu öngörür. Ancak aynı düzenleme, iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili rücu davalarını bu şartın dışında bırakır. Yani ölüm ya da bedensel zarar nedeniyle açılacak tazminat davasında arabuluculuk zorunlu değildir; buna karşılık aynı işçinin kıdem, ihbar veya fazla mesai alacakları için arabuluculuk aşaması atlanamaz.
Aynı Olaydan Doğan İki Ayrı Yol
- Bedensel zarar ve destekten yoksun kalma talepleri: doğrudan iş mahkemesinde dava
- Ücret, kıdem, ihbar, fazla çalışma gibi alacaklar: önce arabuluculuk, sonra dava
- SGK'ya yönelik gelir bağlanması ve prim talepleri: önce Kuruma başvuru, ardından iş mahkemesi
- Kurumun işverene açacağı rücu davası: arabuluculuk şartına tabi değildir
Yetkili Mahkeme Nasıl Bulunur?
İş Mahkemeleri Kanunu, yetkiyi davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesine bağlar ve bu yetki kuralı kesin niteliktedir. Kaza şantiyede, alt işveren nezdinde veya geçici görevlendirme sırasında meydana gelmişse, işin fiilen yapıldığı yerin tespiti dosyanın kaderini belirler. Birden fazla davalı varsa, herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesinde dava açılabilir; bu seçim delil toplama kolaylığı açısından bilinçli yapılmalıdır.
Delil Zincirini Erken Kurmak
- Kaza bildirim formu, iş kazası tutanağı ve kolluk tarafından düzenlenen belgeler temin edilir.
- 6331 sayılı Kanun kapsamındaki risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları ve kişisel koruyucu donanım zimmet belgeleri istenir.
- Sağlık kurulu raporu ile sürekli iş göremezlik oranına ilişkin Kurum kayıtları dosyaya eklenir.
- Şantiye kamera kayıtları için gecikmeden delil tespiti talep edilir; bu kayıtlar kısa sürede silinebilir.
Uzlaşma Görüşmelerinde Dikkat
İşveren veya sigortacı, dava öncesinde toplu bir ödeme önerebilir. Bu aşamada imzalanacak ibraname veya sulh metninin, sonradan artabilecek iş göremezlik oranını ve manevi tazminat talebini kapsayıp kapsamadığı açıkça yazılmalıdır. Geniş yazılmış bir feragat kaydı, tedavi süreci tamamlanmadan gelecekteki hakların kaybına yol açabilir.
Bu metin genel bilgi vermek üzere hazırlanmıştır; kusur dağılımı, sigorta ilişkisi ve alt işveren yapısı sonucu değiştirebilir. Dosyanızın kendi koşulları için hukuki görüş alınması gerekir.