İşyerinde sistematik baskı iddiası, çoğu zaman tek bir olaydan değil, aylara yayılan bir davranış zincirinden doğar. Bu yüzden mobbing dosyalarında asıl zorluk, iddianın hangi talebe dönüştürüleceği ve o talebin hangi kapıdan geçmesi gerektiğidir. Aşağıda merci seçimi ve arabuluculuk aşamasının doğurduğu tercih ele alınmaktadır.
İddiayı talebe çevirmek
Mobbing, tek başına bir dava türü değil; birden fazla talebin dayanağı olabilecek bir olgudur. Aynı olay örgüsü, koşullara göre haklı nedenle fesih ve kıdem tazminatı talebine, manevi tazminat istemine ya da eşit davranma yükümlülüğüne aykırılık iddiasına dayanak yapılabilir. Talep hangi kalemde kurulursa, izlenecek usul de ona göre değişir. Bu nedenle dilekçe yazımından önce olayların hangi hukuki sonuca bağlanacağı netleştirilmelidir.
Arabuluculuk hangi taleplerde dava şartıdır?
7036 sayılı Kanun uyarınca işçi ve işveren arasındaki bazı uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurmak dava şartıdır; işçilik alacakları ve işe iade istemi bu kapsamda değerlendirilir. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemleri bakımından farklı bir rejim söz konusudur. Mobbing iddiası hem alacak hem tazminat kalemleri içerdiğinde, hangi talebin dava şartına tabi olduğu ayrı ayrı belirlenmelidir. Dava şartı yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilir.
Görev ve yer: iş mahkemesi nerede?
Uyuşmazlık iş mahkemesinin görev alanındadır; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar. Yer bakımından davalının yerleşim yeri yanında, işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesi de gündeme gelir. Şubede çalışan ancak merkezi başka ilde bulunan şirketlere karşı açılan davalarda bu seçim önem kazanır; yanlış tercih, dosyanın aylar sonra başka bir mahkemeye gönderilmesine yol açar.
Anlaşma tutanağı imzalamanın sonucu
Arabuluculuk görüşmesinde imzalanan anlaşma belgesi, kapsamına giren talepler bakımından yolu kapatır. Uygulamada karşılaşılan sorun, tutanağın geniş ve genel ifadelerle kaleme alınması; işçinin yalnızca bir kalem için anlaştığını düşünürken tüm alacaklarından feragat etmiş sayılmasıdır. Anlaşma metninde hangi kalemlerin kapsandığı tek tek yazılmalı, kapsam dışı bırakılanlar açıkça belirtilmelidir. Anlaşmama tutanağının aslı veya onaylı örneği ise dava dilekçesinin eki olarak sunulur.
Delil planı
- Olayların tarih sırasına göre yazıldığı bir kronoloji tablosu
- Yazışmalar, görev değişikliği bildirimleri ve savunma istem yazıları
- Tanık listesi ve her tanığın hangi olaya ilişkin bilgi verdiği notu
- Sağlık kuruluşlarından alınan belgeler ve rapor tarihleri
- Fesih söz konusuysa fesih bildiriminin tebliğ tarihi
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosyanın olay örgüsü ve zamanlaması farklı sonuç doğurabilir. Fesih ya da başvuru kararı vermeden önce dosyanızı bir avukatla değerlendirmeniz önerilir.