Sigortalılık başlangıcının tespiti, eksik bildirilen hizmet süresi, prim borcuna itiraz veya emeklilik talebinin reddi gibi uyuşmazlıklarda ilk kritik soru esas değil usuldür: dosya hangi kapıdan girecek? Sosyal Güvenlik Kurumu'nun taraf olduğu ihtilaflarda izlenecek yol, işçi ile işveren arasındaki alacak dosyalarından belirgin biçimde ayrılır.
Kuruma Karşı Açılacak Davada Arabuluculuk Zorunlu mudur?
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, kanuna veya iş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacakları ile işe iade taleplerinde arabulucuya başvurulmasını dava şartı olarak düzenler. Buna karşılık Kurum'un taraf olduğu hizmet tespiti türü uyuşmazlıklarda ön aşama arabuluculuk değil, Kuruma yapılmış bir başvurunun bulunmasıdır. Bu iki ayrı ön koşulun birbirine karıştırılması, dosyanın esasa hiç girilmeden usulden reddine yol açabilir.
Görev: İş Mahkemesi mi, İdari Yargı mı?
5510 sayılı Kanun'dan doğan sigortalılık, hizmet ve aylık uyuşmazlıkları kural olarak iş mahkemesinin görev alanındadır. Ancak Kurum'un idari para cezası uyguladığı ya da kamu alacağının takibine ilişkin işlem tesis ettiği hâllerde tablo değişebilir; aynı olay örgüsünden hem adli hem idari yargıyı ilgilendiren talepler doğabilir. Bu nedenle dilekçe yazılmadan önce her talep kaleminin ayrı ayrı sınıflandırılması gerekir.
Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi
İş mahkemelerinde yetki, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri ile işin veya işlemin yapıldığı yer üzerinden kurulur. Kurum'un taraf olduğu dosyalarda ilgili sosyal güvenlik biriminin bulunduğu yer belirleyici olabildiğinden, işçinin ikamet ettiği il ile işlemi tesis eden birimin ili farklıysa yetki itirazı ihtimali baştan hesaplanmalıdır.
Uzlaşma mı Dava mı: Karar Kriterleri
- Talep, sadece Kurum kayıtlarındaki maddi hatanın düzeltilmesine mi dayanıyor? Bu durumda idari düzeltme yolu daha hızlı sonuç verebilir.
- İşveren de hasım gösterilecekse, işverene yönelik alacak kalemleri için arabuluculuk ayrıca gündeme gelir.
- Tanık beyanı dışında bordro, işe giriş bildirgesi, banka kaydı gibi yazılı destek var mı?
- Sonuç, emeklilik tarihini ve aylık miktarını nasıl etkileyecek?
Tebligat ve Süre Yönetimi
Kurum yanıtının beklenmesi ile dava açma iradesi arasındaki boşluk, çoğu dosyada en kırılgan aşamadır. Başvuru tarihi, yanıt tarihi ve zımni ret ihtimali tek bir takvimde tutulmalı; arabuluculuk gereken kalemler için son tutanak tarihi ayrıca işaretlenmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel nitelikte olup her dosyanın kendi belge düzeni ve tarih akışı sonucu değiştirebilir. Sigortalılık geçmişinize ilişkin somut değerlendirme için avukatınızla görüşmeniz yerinde olur.