İş ilişkisi sona erdiğinde iki ayrı takvim aynı anda işlemeye başlar: feshe itiraz için öngörülen kısa süre ve alacak talepleri için işleyen zamanaşımı. Bunları birbirine karıştırmak, işe iade hakkını tümüyle kaybettirebilir. Bu nedenle fesih bildiriminin tebliğ tarihi, dosyanın en kritik verisidir.
Bir Aylık Süre Hangi Talep İçin
İş güvencesi kapsamındaki işçi, iş sözleşmesinin geçerli sebep gösterilmeden feshedildiği iddiasıyla, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlenmesinden itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; kaçırıldığında işe iade talebi bir daha ileri sürülemez. Buna karşılık kıdem ve ihbar tazminatı ile ücret alacakları bu bir aylık süreye tabi değildir; onlar için 4857 ve ilgili mevzuattaki zamanaşımı süreleri işler.
Arabuluculuk Dava Şartıdır
7036 sayılı Kanun uyarınca, işçi ve işveren arasındaki alacak ve tazminat talepleri ile işe iade istemlerinde arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Bu adım atlanarak açılan dava usulden reddedilir. Arabuluculuk sürecinde dikkat edilmesi gerekenler:
- Talepler tutanağa kalem kalem ve miktar belirtilerek yazdırılmalıdır.
- Kısmi anlaşma yapılacaksa hangi kalemlerin saklı tutulduğu açıkça belirtilmelidir.
- Geniş kapsamlı ibra ifadeleri, sonradan açılacak davanın kapsamını daraltır.
- İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat talepleri bu kapsamın dışındadır.
Yetkili Mahkeme
İş uyuşmazlıklarında yetki, davalı işverenin yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesine aittir. Bu kural işçi lehine getirilmiş olup aksine yapılan sözleşme kayıtları geçersizdir. Aynı yetki kuralı arabuluculuk başvurusunun yapılacağı büro bakımından da esas alınır; yanlış yerde yapılan başvuru itiraza konu olabilir.
İspat Yükü ve Belge Düzeni
Fesih sebebini ispat yükü kural olarak işverendedir. Buna karşılık fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram çalışmalarının ispatı işçiye düşer. İmzalı bordroların bulunduğu dönemler bakımından işçinin iddiası ancak eşdeğer güçte yazılı delille çürütülebilir. Bu nedenle işyeri giriş çıkış kayıtları, servis listeleri, vardiya çizelgeleri ve dijital mesai kayıtları erken aşamada talep edilmelidir. SGK hizmet dökümü ile 5510 kapsamındaki bildirimler, hizmet süresinin tespitinde temel dayanaktır.
Anlaşmak mı Dava Etmek mi
Arabuluculukta yapılan anlaşma ilam niteliğinde sonuç doğurur ve tahsili hızlıdır. İşverenin ödeme gücü tartışmalıysa bu ciddi bir avantajdır. Ancak fazla çalışma ve prim alacakları bilirkişi hesabıyla belirgin biçimde yükselebileceğinden, hesaplama yapılmadan verilen anlaşma kararı hak kaybı doğurabilir. Tercihten önce mutlaka kaba bir alacak hesabı çıkarılmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Fesih tarihiniz ve belgeleriniz sonucu belirleyeceğinden, süre dolmadan bir iş hukuku uygulayıcısına başvurmanız önerilir.