İş sözleşmesi feshedilen çalışan için en belirleyici unsur, feshin gerekçesi kadar takvimdir. İşe iade talebi kısa ve hak düşürücü bir süreye bağlıdır; bu süre kaçırıldığında feshin geçersizliği artık ileri sürülemez ve talep yalnızca alacak kalemlerine daralır.
Bir Aylık Başvuru Süresi
4857 sayılı Kanun kapsamında iş güvencesinden yararlanan işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır. 7036 sayılı Kanun uyarınca bu başvuru dava şartıdır; anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren işleyen süre içinde dava açılmalıdır. Bu iki sürenin ayrı ayrı takip edilmesi gerekir.
Yetkili İş Mahkemesi
İş uyuşmazlıklarında dava, davalı gerçek veya tüzel kişinin yerleşim yeri ile işin yapıldığı yer mahkemesinde açılabilir. Merkezi başka ilde olan bir işveren nezdinde şubede çalışılmışsa, fiilen çalışılan yer mahkemesi işçi için pratik bir seçenek sunar. Yetkiye ilişkin sözleşme hükümlerinin işçi aleyhine sonuç doğuracak biçimde uygulanamayacağı da gözetilmelidir.
Kıdem ve İhbar Hesabında Tartışma Noktaları
Alacak hesabı, davanın en çok itiraza uğrayan bölümüdür. Uyuşmazlığın yoğunlaştığı başlıklar şunlardır:
- Giydirilmiş ücrete hangi yan hakların dahil edileceği.
- Yol, yemek ve ikramiye ödemelerinin süreklilik taşıyıp taşımadığı.
- Elden yapılan ödemelerin banka kayıtlarıyla nasıl ispatlanacağı.
- Aynı işverene ait farklı şirketlerdeki çalışmanın birleştirilip birleştirilmeyeceği.
- Fasılalı çalışmalarda hizmet süresinin nasıl hesaplanacağı.
5510 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet dökümü, 6331 sayılı Kanun çerçevesindeki kayıtlar ve puantaj belgeleri bu tartışmada belirleyici kaynaklardır.
Arabuluculukta Anlaşma ile Dava Arasında Karar
Arabuluculuk aşamasında yapılan anlaşma hızlı ödeme sağlar ve yargılama riskini ortadan kaldırır. Ancak burada kritik nokta, anlaşma metninin kapsamıdır: hangi alacak kalemlerinin kapsandığı tek tek yazılmazsa, sonradan talep edilmek istenen kalemler için de feragat edildiği sonucuna varılabilir. Buna karşılık feshin geçersizliği iddiası güçlüyse ve işe iadenin sonuçları maddi olarak anlamlıysa, dava yolu daha yüksek koruma sağlar. Karar verilirken işverenin ödeme kabiliyeti, işyerinde çalışan sayısı, delil durumu ve sürecin ne kadar süreceği birlikte değerlendirilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her feshin gerekçesi ve her işyerinin kayıt düzeni farklıdır. Bir aylık süre kısa olduğundan, fesih bildirimini aldığınızda gecikmeden hukuki destek almanız yerinde olur.