İş kazasından doğan tazminat dosyalarında tartışma iki başlıkta yoğunlaşır: olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı ve işverenin gerekli önlemleri alıp almadığı. Bu iki başlığın ispatı farklı delil türlerine dayanır. 4857, 6331, 5510 ve yargılama usulü bakımından 7036 birlikte değerlendirilmeden kurulan bir delil planı, dosyanın ilerleyen aşamalarında telafisi zor boşluklar bırakır.
Birinci Eşik: Olayın İş Kazası Niteliği
Kazanın işyerinde veya işin yürütümü sırasında meydana gelmesi, işverence sağlanan servis aracıyla gidiş geliş sırasında gerçekleşmesi gibi hâller mevzuatta ayrıca düzenlenmiştir. Bu nitelemenin ispatında kaza tutanağı, SGK bildirimi, kolluk ve savcılık dosyası, işyeri kayıtları ve tanık beyanları birlikte kullanılır. Bildirimin hiç yapılmamış olması tek başına niteliği ortadan kaldırmaz; ancak ispat yükünü ağırlaştırır.
İkinci Eşik: Önlem Yükümlülüğü ve Kusur
İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı işverene risk değerlendirmesi, eğitim, kişisel koruyucu donanım ve gözetim yükümlülükleri yükler. Bu yükümlülüklerin yerine getirildiğinin belgelenmesi kural olarak işverenden beklenir. Çalışan tarafında ise kaza anına ilişkin görgü delilleri, aynı işyerinde daha önce yaşanmış benzer olaylar ve varsa denetim tutanakları öne çıkar. Kusur oranı bilirkişi incelemesiyle belirlendiğinden, bilirkişiye sunulacak soru listesinin baştan hazırlanması sonucu etkiler.
Görev ve Yetki
İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat talepleri iş mahkemesinde görülür; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Yetki bakımından davacı, davalının yerleşim yeri mahkemesi ile işin yapıldığı yer mahkemesi arasında seçim yapabilir. Bu seçim, tanıkların ve keşif yapılacak yerin bulunduğu yer düşünülerek kullanıldığında delil toplama süreci hızlanır.
Arabuluculuk ve Sulh Kararı
- İş kazasına dayalı maddi ve manevi tazminat talepleri, dava şartı arabuluculuğun kapsamı dışında tutulmuştur; buna karşılık taraflar isteğe bağlı olarak arabulucuya gidebilir.
- SGK tarafından yapılan ödemeler ile tazminat hesabının ilişkisi baştan kurulmalıdır.
- Sürekli iş göremezlik oranı henüz kesinleşmemişse, erken imzalanan bir ibraname sonradan doğacak zararı kapsamayabilir.
- Sulh protokolünde hangi zarar kalemlerinin karşılandığı tek tek yazılmalı, kapsam dışı kalanlar açıkça belirtilmelidir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Yaralanmanın derecesi, rapor süreci ve işyeri kayıtları dosyanızın seyrini değiştirebilir; sağlık raporları ve kaza tutanağıyla birlikte hukuki destek almanız önerilir.