İşyerinde sistematik baskı iddiaları, tek bir olaya değil zaman içinde tekrarlanan davranışlara dayanır. Bu yapısı nedeniyle mobbing dosyalarında ispat, olayların tarih sırasıyla ve tanıkla desteklenerek anlatılmasına bağlıdır. Buna karşılık en sık karşılaşılan kayıp ispat değil süre kaynaklıdır: fesih sonrası açılacak yollar kısa süreye bağlıdır. Aşağıdaki kontrol listesi, 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar ekseninde bu iki riski birlikte ele alıyor.
Süre takvimi neden ilk gün kurulur
İş sözleşmesi feshedilen işçinin işe iade talebi için, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurması gerekir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir ve arabuluculuk aşaması tamamlanmadan dava açılamaz. İşçinin kendi haklı nedenle fesih hakkını kullanacağı hâllerde ise, olayı öğrenmesinden itibaren işleyen çok daha kısa bir süre söz konusudur. Bu nedenle fesih ya da istifa kararı verilmeden önce takvimin çıkarılması gerekir.
Olay günlüğünün oluşturulması
- Her olayın tarihi, saati, geçtiği yer ve tanıkları
- Görev tanımında yapılan ani değişiklikler ve yazılı bildirimler
- Yetkisiz biçimde verilen savunma istemleri ve tutanaklar
- Kurumsal e-posta ve mesajlaşma kayıtları
- İzin, rapor ve performans değerlendirmelerindeki ani farklılaşmalar
- Sağlık kuruluşundan alınan raporlar ve başvuru kayıtları
İşveren içi bildirim aşaması
Mobbing iddiasının işverene yazılı olarak bildirilmiş olması, hem işverenin koruma yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğini gösterir hem de olayların tarihini belgelendirir. İnsan kaynakları birimine yapılan başvurunun kayıt altına alınması, sonradan iddianın fesihten sonra üretildiği savunmasına karşı güçlü bir dayanak oluşturur. İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamındaki bildirim kanalları da bu amaçla kullanılabilir.
Talep kalemlerinin ayrıştırılması
- İşe iade talebi ile tazminat talepleri ayrı ayrı değerlendirilir.
- Kıdem ve ihbar tazminatı hesabı için hizmet süresi ve ücret tespiti yapılır.
- Kişilik haklarına yönelik ihlal nedeniyle manevi tazminat ayrıca talep edilir.
- Sigorta primlerinin eksik yatırılması söz konusuysa hizmet tespiti yönü değerlendirilir.
- Fesih türüne göre hangi tazminata hak kazanıldığı önceden belirlenir.
Arabuluculukta anlaşma mı, dava mı
Arabuluculukta yapılan anlaşma icra edilebilir niteliktedir ve hızlı sonuç verir. Ancak anlaşma tutanağında genel bir ibra ifadesi yer alırsa, o tarihte hesaplanmamış alacaklar bakımından da hak kaybı doğabilir. Bu nedenle masaya oturmadan önce alacak kalemlerinin yaklaşık hesabının çıkarılması gerekir. Manevi tazminat ve işe iade gibi talepler için anlaşma metninde açık ayrım yapılmadıysa, sonradan dava yolunun kapanması riski vardır.
Bilgilendirme
Buradaki başlıklar genel çerçeve sunar. İşyerinin ölçeği, fesih türü ve bildirim tarihleri sürecin tamamını değiştirebilir. Fesih bildirimi elinize ulaştığında, süre işlemeye başladığı için gecikmeden hukuki değerlendirme almanız önem taşır.