İş ve sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında hak kaybının en yaygın sebebi, işin esasında haksızlık değil, kısa sürelerin gözden kaçmasıdır. Özellikle bir aylık süreler, hem iş sözleşmesinin feshine bağlı taleplerde hem de Kurum işlemlerine karşı yapılacak itirazlarda karşımıza çıkar. Bu rehber, bu süreleri tek bir takvimde toplamaya odaklanır.
Hangi Bir Ay, Ne Zaman Başlar
Uygulamada birbirine karıştırılan farklı bir aylık süreler vardır. Feshin geçersizliği iddiasıyla yürütülecek süreçte, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aylık başvuru süresi işler; 7036 sayılı Kanun'la getirilen düzende bu talep için arabuluculuk dava şartıdır. Buna karşılık haklı nedenle fesih hakkının kullanılmasında öngörülen süre farklı bir olguya, öğrenme anına bağlıdır. Kurum işlemlerine karşı itirazlarda ise başlangıç, tebliğ tarihidir. Bu üç sürenin aynı tabloda ve doğru başlangıç tarihiyle izlenmesi gerekir.
Hizmet Tespiti ve Prim Uyuşmazlıklarının Farkı
SGK uyuşmazlıklarının bir kısmı sigortalılık başlangıcı ve hizmet süresine, bir kısmı ise prim borcu, idari para cezası veya işkolu tespitine ilişkindir. Bunların usulü aynı değildir: idari para cezalarında Kuruma itiraz aşaması ile yargı yolu arasındaki sıra kritikken, hizmet tespitinde ispat yükü ve tanık delilinin sınırları öne çıkar. 5510 sayılı Kanun kapsamındaki bildirim yükümlülükleri ile 6331 sayılı Kanun'dan doğan kayıt ve eğitim belgeleri, çoğu zaman aynı olayın iki farklı yüzünü belgeler.
Kontrol Listesi
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihinin, imzalı belge veya tebligat evrakıyla kesinleştirilmesi
- Arabuluculuk başvurusunun süre içinde ve doğru taraflara yöneltilmesi
- İşyeri sicil numarası ve alt işveren ilişkisinin doğru tespiti
- Bordro, puantaj ve giriş-çıkış kayıtlarının aylık bazda karşılaştırılması
- 4857 sayılı Kanun kapsamındaki fazla çalışma iddiası için kayıt dışı delillerin bağımsız kaynaklarla desteklenmesi
- Kurum yazılarının tebliğ tarihlerinin ayrı bir listede tutulması
Arabuluculukta Anlaşmak mı, Yargılamayı Sürdürmek mi
Arabuluculuk tutanağıyla kurulan anlaşma, hızlı sonuç verir; ancak kapsamı geniş yazılan bir ibra beyanı, sonradan fark edilen alacakların da kapanmasına yol açar. Anlaşma tercih edilecekse hangi alacak kalemlerinin kapsandığı tek tek yazılmalı, kapsam dışı bırakılanlar açıkça belirtilmelidir. Öte yandan hizmet tespiti gibi Kurumun taraf olduğu uyuşmazlıklarda, tarafların kendi aralarındaki anlaşma sosyal güvenlik hakkını doğrudan doğurmaz; bu tür taleplerde yargı yolu çoğu zaman kaçınılmazdır.
Kapanış
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Sürenizin başlangıç tarihi ve talebinizin niteliği izlenecek yolu değiştirir; elinizdeki belgelerle birlikte bir hukukçuya danışmanız faydalı olacaktır.