İş sözleşmesi feshedilen işçi için ilk kritik eşik mahkeme değil, arabuluculuk masasıdır. 7036 sayılı Kanun, işe iade talebinde arabuluculuğu dava şartı haline getirmiştir; 4857 uyarınca fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmaz ve anlaşmama halinde iki hafta içinde dava açılmazsa, feshin geçersizliği artık tartışılamaz.
Masaya Oturmadan Önce Netleşmesi Gerekenler
İşe iade talebinin ön koşulları arabuluculuktan önce kontrol edilmelidir: işyerinde çalışan sayısı, işçinin kıdemi ve iş güvencesi kapsamına girip girmediği. Bu koşullar sağlanmıyorsa görüşmenin konusu işe iade değil, kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacaklarıdır. Yanlış konu üzerinden yürütülen bir görüşme, hem süre kaybına hem de gerçek talebin değersiz gösterilmesine yol açar.
Anlaşma Tutanağının Geri Dönüşü Yoktur
Arabuluculuk tutanağında anlaşma sağlanan kalemler bakımından yeniden dava açılamaz. Bu nedenle tutanak metninde hangi alacakların kapsandığı tek tek yazılmalı; kapsanmayan kalemler için saklı tutma kaydı düşülmelidir. "Tüm işçilik alacakları" gibi genel bir ibare, işçinin henüz hesaplamadığı fazla çalışma, yıllık izin veya 5510 kapsamındaki hizmet tespiti taleplerini de kapatabilir.
Görüşme Öncesi Hazırlık Listesi
- Fesih bildirimi, savunma istem yazısı ve tebliğ tarihleri
- Bordro, banka hesap dökümü ve puantaj kayıtları
- İşe giriş-çıkış bildirgeleri ile hizmet dökümü
- Varsa 6331 kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği kayıtları
- İşe iade halinde ödenecek boşta geçen süre ücreti ve iş güvencesi tazminatının hesabı
Anlaşma ile Dava Arasındaki Tercih
İşe iade davası kazanılsa bile sonuç, çoğu olayda fiilen işe başlatılma değil, tazminat ödemesidir. Bu nedenle karşılaştırma yapılırken masada teklif edilen tutar, dava sonunda elde edilebilecek tutarın bugünkü değeri ve yargılama süresi birlikte değerlendirilir. İşverenin ödeme gücü zayıfsa, hızlı ve ifa edilebilir bir anlaşma, tahsil edilemeyecek bir ilamdan daha güçlü olabilir.
Süre Kaybını Önleyen Basit Refleks
Başvuru ve dava süreleri feshin tebliğ tarihine bağlı olduğundan, dosyanın ilk satırına bu tarih yazılmalı ve son gün ayrı bir hatırlatmaya bağlanmalıdır. Son tutanağın düzenlendiği gün de aynı şekilde işaretlenmelidir.
Buradaki bilgiler yol gösterici niteliktedir. İş ilişkisinin kuruluşu, fesih gerekçesi ve işyeri ölçeği sonucu doğrudan etkilediği için, tutanağı imzalamadan önce bir hukukçudan görüş alınması önemlidir.