Kıdem tazminatı hesabı tartışmalı olan dosyalarda sorun çoğu zaman matematikten değil, hizmet süresinin kurum kayıtlarıyla uyuşmamasından çıkar. Eksik bildirilen günler, geç tescil veya farklı işveren adına yapılan bildirimler hesabı doğrudan etkiler. Bu noktada iki ayrı yargı kolu devreye girer ve sınırın doğru çizilmesi gerekir.
Hangi Talep, Hangi Yargı Kolunda?
Sigortalılık süresinin ve prime esas kazancın tespiti, hizmet tespiti davaları ile işçi alacaklarına ilişkin talepler 7036 sayılı Kanun uyarınca iş mahkemesinde görülür. Buna karşılık Kurumun uyguladığı idari para cezalarına yönelik itirazlar farklı bir çizgide ilerler: önce Kuruma itiraz edilir, itirazın reddi hâlinde idari yargıya başvurulur. Aynı denetim raporundan hem eksik işçilik hem idari yaptırım doğduğunda, bu iki yolun ayrı ayrı işletilmesi gerekir.
Arabuluculuk Şartı Nerede Var, Nerede Yok?
İşçi alacakları bakımından dava şartı arabuluculuk kural olarak işletilir. Ancak Kurumun taraf olduğu bazı uyuşmazlıklar ile iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan tazminat ve tespit talepleri bakımından kanunda ayrık düzenlemeler bulunur. Arabuluculuk şartının gereksiz yere işletilmesi zaman kaybı, gerektiği hâlde atlanması ise davanın usulden reddi sonucunu doğurur. Bu nedenle dava türü, dilekçe yazılmadan önce net biçimde belirlenmelidir.
Kıdem Hesabını Değiştiren Kayıtlar
Hesabın sağlaması, tek bir belgeye değil kayıtların çakıştırılmasına dayanır:
- SGK hizmet dökümü ve işe giriş bildirgeleri.
- Bordrolar ile banka ödeme kayıtlarının karşılaştırılması.
- Yol, yemek, ikramiye gibi süreklilik arz eden ödemelerin giydirilmiş ücrete etkisi.
- Aynı işverenin farklı unvanlı şirketlerinde geçen sürelerin birleştirilebilirliği.
Bordroda görünen ücret ile fiilen ödenen ücret farklıysa, bu farkın banka kayıtlarıyla desteklenmesi hesabın temelini oluşturur.
Uzlaşma mı Dava mı: Karar Ölçütleri
İşverenin sunduğu ödeme teklifi değerlendirilirken, hizmet süresi tartışmasının çözülüp çözülmediğine bakılmalıdır. Süre tespiti yapılmadan imzalanan bir ibraname, yalnızca tazminatı değil emeklilik hesabını da etkiler; çünkü eksik günler Kurum nezdinde kendiliğinden düzelmez. Alacak miktarında makul bir fark varsa ve süre kayıtları doğruysa anlaşma hızlı sonuç verir; kayıtlarda eksik gün varsa tespit yoluna gidilmesi uzun vadede daha önemlidir.
Süre Yönetimi
İş sözleşmesinin sona erme tarihi, ihbar ve fesih bildirimlerinin tebliğ tarihleri ve Kuruma yapılan başvuruların kayıt tarihleri tek bir çizelgede toplanmalıdır. Farklı taleplerin süreleri aynı olmadığından, tek bir son gün varsayımıyla hareket etmek risklidir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve her çalışma ilişkisinin kendine özgü kayıt yapısı vardır. Hesap ve süre tartışmalı ise dosyanızı bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz sağlıklı olacaktır.