İşe iade talebi, iş hukukunda süresi en dar ve usulü en biçimsel süreçlerden biridir. Arabuluculuk zorunluluğu, kısa başvuru süreleri ve ispat yükünün dağılımı bir araya geldiğinde, doğru mahkemede doğru zamanda açılmayan dava esasa girilmeden sonuçlanabilir.
Süre Zinciri: Fesihten Dava Dilekçesine
4857 sayılı Kanun uyarınca iş güvencesi kapsamındaki işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu bu başvuruyu dava şartı olarak düzenler. Arabuluculuk faaliyeti anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılması gerekir. Bu zincirdeki her halka ayrı bir hak düşürücü etki taşır; biri kaçırıldığında sonraki adımın hukuki anlamı kalmaz.
Yetkili İş Mahkemesi: İki Seçenek
İş Mahkemeleri Kanunu, yetkiyi davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri ile işin yapıldığı yer mahkemesi arasında belirler. Şantiye, şube veya proje bazlı çalışmalarda işin fiilen yapıldığı yer, merkez adresten farklı olabilir ve işçi lehine pratik bir seçenek sunar. Yetki itirazının ilk itiraz niteliğinde olduğu gözetilerek, seçim gerekçesi dilekçede kısaca açıklanmalıdır.
İspat Yükü Kimde
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü kural olarak işverendedir. İşçi, feshin ileri sürülenden başka bir sebebe dayandığını iddia ediyorsa bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Uygulamada belirleyici olan belgeler şunlardır:
- Fesih bildirimi ve gerekçesinin yazılı olarak bildirilip bildirilmediği
- Savunma alınmasını gerektiren hallerde savunma istem yazısı
- Performans veya disiplin dosyasının fesihten önce oluşturulmuş olması
- Aynı dönemde yapılan işe alımlar ve organizasyon şeması
Arabuluculukta Anlaşmak ile Yargılamayı Sürdürmek
Arabuluculuk aşamasında yapılan anlaşma, işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre alacağı kalemlerini birlikte kapsayabilir. Ancak anlaşma tutanağında kalemler tek tek yazılmazsa, sonradan aynı taleplerin ileri sürülmesi güçleşir. Karar verirken feshin belge düzeyindeki zayıflığı, işverenin işçi sayısı ve iş güvencesi kapsamının tartışmalı olup olmadığı, yargılama süresinin ekonomik etkisi birlikte değerlendirilmelidir.
Dosya Kurulum Sırası
- Fesih tarihi ve tebliğ şekli belgeyle sabitlenir.
- İş güvencesi kapsamı yönünden kıdem ve işçi sayısı kontrol edilir.
- Arabuluculuk başvurusu süresinde yapılır, tutanak dikkatle okunur.
- Dava dilekçesinde yetki tercihi ve ispat stratejisi birlikte kurulur.
Buradaki bilgiler genel nitelikte olup her feshin kendi belge düzeni farklıdır. Süreler çok kısa olduğundan, fesih bildirimini aldığınız gün profesyonel değerlendirme almanız önerilir.