Bir iş kazası dosyasında tazminatın miktarını belirleyen şey, çoğu zaman kazanın ağırlığı değil, olayın ilk günlerinde hangi kayıtların oluştuğudur. 4857, 6331, 5510 ve 7036 hükümleri bir arada okunduğunda, ispat malzemesinin büyük bölümünün olaydan hemen sonra üretildiği görülür.
İlk Kayıtlar Kaderi Belirler
Olay yerinde tutulan tutanak, işverenin kuruma yaptığı bildirim, acil servis kaydı ve kolluk tutanağı birbirini doğrulamalıdır. Bu belgelerde kazanın oluş şekli farklı anlatılmışsa, yargılamada bilirkişi bu çelişkiyi kusur dağılımına yansıtır. Bildirimin hiç yapılmamış olması hâlinde, olayın iş kazası olduğunun ayrıca tespiti gündeme gelir ve süreç uzar.
Kusur Tartışmasının Gerçek Ekseni
- Risk değerlendirmesinin yapılmış ve güncellenmiş olması
- İşe özgü iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin belgelenmiş olması
- Kişisel koruyucu donanımın teslim tutanağı
- Periyodik bakım, ölçüm ve kontrol raporları
- Görevlendirme ve talimatların yazılı hâli
Bu belgeler işverende bulunduğundan, dosyaya kazandırılmaları için mahkemeden celbi talep edilmelidir. Talep edilmeyen belge, yokluğu üzerinden yorumlanmaz.
Arabuluculuk Kapsamı Yönünden Önemli Ayrım
İşçilik alacaklarında dava öncesi arabuluculuk kural olarak dava şartıdır. Buna karşılık iş kazasından veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile bunlara bağlı tespit ve rücu davaları bu zorunluluğun dışındadır. Aynı dosyada hem işçilik alacağı hem kaza tazminatı istenecekse, taleplerin bu ayrım gözetilerek kurgulanması gerekir; aksi hâlde usulden ret riski doğar.
Sulh mü, Yargılama mı?
Kaza dosyalarında erken sulh teklifleri, çoğu zaman maluliyet oranı belirlenmeden gelir. Sürekli iş göremezlik oranı netleşmeden yapılan bir anlaşma, ileride ortaya çıkacak kalıcı kaybı karşılamayabilir. Bu nedenle karar verirken tedavinin tamamlanıp tamamlanmadığı, maluliyet raporunun kesinleşip kesinleşmediği ve varsa üçüncü kişilerin sorumluluğu birlikte değerlendirilmelidir. İbraname imzalanacaksa kapsamının hangi talepleri içerdiği açıkça yazılmalıdır.
Dosya Hazırlığında Sıra
- Tıbbi belgeler tarih sırasıyla, tedavi süreci görünecek şekilde toplanır.
- Tanık listesi olay anını görenler ve çalışma düzenini bilenler olarak ikiye ayrılır.
- Gelir kaybının hesabı için ücret bordroları ve kayıt dışı ödeme varsa bunun delilleri hazırlanır.
- Destekten yoksun kalma talebi varsa aile bağlarını gösteren kayıtlar eklenir.
Burada anlatılanlar genel niteliktedir ve her kazanın kendine özgü koşulları vardır. Maluliyet ve kusur değerlendirmesi teknik bilgi gerektirdiğinden, süreci bir hukukçu eşliğinde yürütmek yerinde olacaktır.