İşe iade uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen şey, çoğu zaman feshin haklı görülüp görülmemesinden önce, kimin neyi ispat edeceğidir. Fesih sebebinin geçerliliğini göstermek işverene düşerken, işçinin iddia ettiği farklı bir fesih sebebi varsa bunu ortaya koyması beklenir. Bu rehber 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar ekseninde ispat düzenini ve başvuru sırasını ele alır.
İspat Düzeni Nasıl Kurulur
Fesih bildiriminde yazılan sebep, işverenin sonradan dayanabileceği alanı sınırlar. Bildirimde "ekonomik nedenler" yazılmışken yargılamada performans iddiası öne sürülüyorsa, bu çelişki başlı başına bir savunma malzemesidir. İşçi tarafında ise dosyanın omurgasını, fesih tarihine yakın dönemdeki yazışmalar, görev değişiklikleri ve işyerindeki istihdam hareketleri oluşturur.
Fesih Öncesi Dönemin Delilleri
- Yazılı savunma istenip istenmediği ve savunma metninin içeriği
- Uyarı, tutanak ve disiplin işlemlerinin tarih sırası
- İşyerinde aynı dönemde yeni işe alım yapılıp yapılmadığı
- Görev tanımında yapılan tek taraflı değişikliklere ilişkin kayıtlar
- İş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine dair belgelerin durumu
- Sigorta kayıtlarındaki çıkış kodu ile fesih bildirimindeki sebebin uyumu
Başvuru Adımlarının Sırası
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihi ve bildirimin yazılı olup olmadığı tespit edilir.
- Arabuluculuk başvurusu, kanunda öngörülen süre içinde yapılacak şekilde takvime bağlanır.
- Görüşmede işe başlatma, tazminat ve alacak kalemleri ayrı başlıklar hâlinde ele alınır.
- Anlaşma sağlanamazsa dava için tanınan sürenin başlangıcı tutanaktan tespit edilir.
- Dava dilekçesinde feshin geçersizliği ile bağlı talepler birbirinden ayrı yazılır.
Anlaşmakla Yargılamayı Sürdürmek Arasındaki Hesap
Arabuluculukta yapılan teklif değerlendirilirken yalnızca rakama bakılmamalıdır. İşe fiilen dönme ihtimali, işyerindeki pozisyonun hâlen mevcut olup olmadığı, boşta geçen süreye ilişkin haklar ve yargılamanın öngörülen uzunluğu birlikte tartılır. İşe dönme iradesi gerçekten yoksa, kapsamı iyi yazılmış bir anlaşma çoğu kez daha öngörülebilir bir sonuç verir. Buna karşılık ibare olarak geniş yazılmış ibra metinleri, sonradan talep edilebilecek alacakları kapatabileceğinden dikkatle okunmalıdır.
Dosyayı Yargılamaya Hazırlarken
Tanık listesi, olayı gören kişilerle sınırlı tutulmalı; kulaktan duyma beyanların dosyayı zayıflattığı unutulmamalıdır. Bordro, puantaj ve giriş çıkış kayıtları gibi işveren elinde bulunan belgeler için delil olarak sunulması talebi baştan yazılmalıdır. Böylece duruşma aşamasında delil eksikliği nedeniyle zaman kaybı yaşanmaz.
Buradaki açıklamalar genel bilgi amaçlıdır. İşyerinin büyüklüğü, işçinin kıdemi ve fesih türü sonucu değiştirebileceğinden, fesih bildirimini aldıktan hemen sonra bir avukata danışmanız uygun olur.