Kıdem tazminatı tartışmalarının önemli bir bölümü, işçinin ne kadar çalıştığı ya da ücretinin ne olduğu konusundaki kayıt uyuşmazlığından doğar. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunların kesiştiği bu alanda, SGK kayıtları hem işçinin hem işverenin başlangıç noktasıdır. Bu yazı, hizmet dökümündeki eksikliklerin kıdem hesabına etkisini ve izlenecek başvuru adımlarını ele alıyor.
Hesabı Bozan Üç Tipik Kayıt Sorunu
- Eksik gün bildirimi: Fiilen tam ay çalışıldığı hâlde daha az gün bildirilmesi, kıdem süresini kısaltır.
- Düşük ücretten bildirim: Ücretin bir kısmının elden ödenmesi hâlinde tazminata esas ücret gerçeği yansıtmaz.
- Kayıtta görünen giriş-çıkışlar: Aynı işyerinde kesintisiz çalışılmasına rağmen sistemde çıkış-giriş işlenmesi, hizmetin bölünmüş gibi görünmesine yol açar.
Tazminata Esas Ücret Nasıl Kurulur?
Kıdem hesabında dikkate alınan ücret, yalnızca bordroda görünen çıplak ücret değildir. Süreklilik taşıyan yol, yemek, yakacak gibi ödemeler ile düzenli ikramiyeler de hesaba dâhil edilebilir. Bu nedenle banka hesap hareketleri, yemek kartı yüklemeleri ve servis kayıtları, bordroyla birlikte değerlendirildiğinde tabloyu değiştirebilir. İşveren tarafında ise bu kalemlerin arızi olduğunu gösteren kayıtların düzenli tutulması önem taşır.
Hizmet Tespiti ile Alacak Talebinin Ayrı Yolları
Kayıtlardaki eksikliğin düzeltilmesi ile alacağın tahsili aynı talep değildir. Sigortalılık süresinin ve ücretin tespiti kendi usulüne tabidir ve Kurumun taraf olduğu bir süreç doğurur; kıdem, ihbar ve fazla çalışma alacakları ise iş yargılamasının konusudur. İkisini tek bir başvuruya sıkıştırmak, çoğu zaman her ikisinin de gecikmesine yol açar.
Arabuluculuk Aşamasında En Sık Yapılan Hata
İşçilik alacaklarında zorunlu arabuluculuk, süreci hızlandıran bir aşamadır; ancak hesap yapılmadan gidilen bir görüşmede taraflar rakamı hissiyatla belirler. Görüşmeye, hizmet dökümü ve bordrolar üzerinden hazırlanmış kalem kalem bir hesap tablosuyla gitmek, hem gerçekçi bir anlaşmayı hem de anlaşma olmazsa dava dilekçesinin hazır olmasını sağlar. Ayrıca tutanakta hangi alacak kalemlerinin kapsandığının açıkça yazılması, sonradan doğacak kapsam tartışmalarını önler.
İş Kazası Boyutu Varsa
Çalışma ilişkisinde bir iş kazası veya meslek hastalığı geçmişi varsa, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine dair kayıtlar ayrı bir dosya olarak toplanmalıdır. Eğitim kayıtları, risk değerlendirmesi ve kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları, hem tazminat hem de kusur tartışmasında belirleyici olur.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. İşçilik alacaklarında süre ve hesap kuralları çalışma biçimine, fesih sebebine ve kayıtların durumuna göre değiştiğinden, dökümünüz ve bordrolarınızla birlikte bireysel bir değerlendirme almanız uygun olacaktır.