Sosyal güvenlik uyuşmazlıkları, taraflar arasındaki bir alacak tartışmasından farklı olarak kamu düzenini ilgilendirir. Bu nedenle ispat rejimi de daha katıdır: beyan tek başına yeterli olmaz, resmî kayıtla desteklenmesi beklenir. Bu rehber, SGK kaynaklı uyuşmazlıklarda delil mimarisinin nasıl kurulacağını ele alıyor.
Önce Resmî Kayıt, Sonra Tanık
Çalışma ilişkisine dair düzenlemeler 4857, sosyal güvenlik boyutu 5510, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri 6331, yargılama usulü ise 7036 sayılı Kanun çerçevesinde şekillenir. Hizmet süresinin tespitine ilişkin taleplerde önce işyerine ve sigortalıya ait resmî kayıtların araştırılması, ancak bunlardan sonuç alınamaması halinde tanık anlatımına başvurulması beklenir.
- İşyeri sicil dosyası ve aylık prim hizmet belgeleri
- Ücret bordroları, banka ödeme kayıtları ve imza sirküleri
- İşe giriş ve çıkış bildirgeleri ile vizite kayıtları
- Servis, yemek, kart geçiş ve puantaj kayıtları
Tanık Deliliyle Çalışırken Dikkat Edilecekler
Tanık dinlenmesi gündeme geldiğinde, tanığın aynı dönemde aynı işyerinde veya aynı bölgedeki komşu işyerlerinde kayıtlı olması aranır. Sıfatı belgelenemeyen tanık anlatımı, tek başına sonuç doğurmaz. Bu nedenle tanık listesi hazırlanırken her tanığın hangi döneme, hangi sıfatla tanıklık edeceği önceden yazılmalıdır.
İş Kazası Dosyalarında Kayıt Zinciri
İş kazası iddialarında ilk saatlerde oluşan kayıtlar belirleyicidir: kaza bildirimi, kolluk tutanağı, hastane kayıtları ve işyerindeki güvenlik önlemlerine dair belgeler. 6331 kapsamındaki risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları ve kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları, kusur dağılımı tartışmasının merkezinde yer alır. Bu belgeler talep edilmeden yürütülen bir dosyada değerlendirme eksik kalır.
Her Uyuşmazlık Arabuluculuğa Tabi Değildir
İş uyuşmazlıklarının önemli bölümünde dava öncesi arabuluculuk şartı bulunsa da, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile hizmet tespiti gibi kamu düzenine ilişkin uyuşmazlıklar bu kapsamda değerlendirilmez. Kapsam yanlış okunduğunda ya gereksiz bir süreç işletilir ya da dava şartı eksikliği nedeniyle dosya usulden sonuçlanır. Anlaşma yolunun gerçekten mümkün olduğu dosyalarda ise anlaşma metninin hangi kalemleri kapsadığı ve hangi hakların saklı tutulduğu açıkça yazılmalıdır.
Dosya Kurulurken Sıralama
- Tartışmalı dönem tarih aralığı olarak netleştirilir.
- Kurum ve işyeri kayıtları için talep listesi çıkarılır.
- Kayıtlardaki boşluklar belirlenir ve bu boşluklar için destekleyici delil aranır.
- Tanık listesi ancak bu aşamadan sonra oluşturulur.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sosyal güvenlik dosyalarında dönem, sigortalılık statüsü ve işyeri yapısı sonucu doğrudan etkiler; talebinizi somutlaştırmadan önce hukuki değerlendirme almanız yerinde olacaktır.