Fazla mesai alacağı, işçilik alacakları arasında ispatı en tartışmalı kalemdir. İşyeri kayıtları işverenin elinde olduğundan, işçi çoğu zaman iddiasını dolaylı delillerle ortaya koymak zorunda kalır. SGK kayıtlarıyla fiilî çalışma arasındaki uyumsuzluk ise tabloyu daha da karmaşık hale getirir.
Kayıt ile Fiilî Durum Arasındaki Fark
5510 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet kayıtları, çalışmanın varlığı bakımından güçlü bir başlangıç noktasıdır; ancak günlük çalışma süresini göstermez. Bu nedenle prim gün sayısı ile mesai süresi ayrı ayrı ele alınmalıdır. Eksik bildirim iddiası varsa, hizmet tespiti tartışması fazla mesai talebinden ayrı bir hat olarak yürür ve kendi usulüne tabidir.
Fazla Mesaiyi Somutlaştıran Deliller
- Giriş-çıkış turnike, kartlı geçiş veya parmak izi kayıtları
- İşyeri e-posta ve kurumsal mesajlaşma trafiğinin saatleri
- Vardiya ve nöbet çizelgeleri
- Servis güzergâh ve saat listeleri
- Ücret bordrolarında fazla çalışma tahakkuku bulunup bulunmadığı
Bordroda fazla çalışma karşılığı tahakkuk yer alıyor ve işçi bunu ihtirazi kayıt koymadan imzalamışsa, tartışma büyük ölçüde bu belgeye kayar. Bu nedenle imzalanan bordroların kopyalarının saklanması önemlidir.
Tanık Beyanının Sınırları
Tanık, bu dosyalarda sık başvurulan ancak tek başına yeterli olmayan bir araçtır. Tanığın işçiyle aynı birimde ve aynı dönemde çalışmış olması, beyanın ağırlığını doğrudan etkiler. Karşılıklı tanıklık ilişkisi bulunan hallerde beyanın değeri tartışmalı hale gelebilir. Bu nedenle tanık listesi, yazılı delillerin boşluk bıraktığı noktaları kapatacak biçimde seçilmelidir.
Arabuluculuk Masasında Karar Anı
7036 sayılı Kanun uyarınca işçilik alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır. Masada verilecek karar, alacağın tümünü etkiler; anlaşma tutanağının kapsamı dışında kalan kalemler için sonradan hareket alanı daralır. Bu nedenle görüşmeye gitmeden önce alacak kalemleri ayrı ayrı hesaplanmalı ve hangi kalemin ne ölçüde ispatlanabildiği not edilmelidir. Kayıt yönünden güçlü bir dosyada erken ve toptan bir anlaşma dezavantajlı olabilir; buna karşılık yalnızca tanık beyanına dayanan bir iddiada makul bir çözüm, uzun bir yargılamadan daha öngörülebilir sonuç verebilir. 4857 ve 6331 sayılı kanunlardan doğan diğer talepler varsa, bunların da aynı değerlendirmeye dahil edilmesi gerekir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Her işyerinin kayıt düzeni farklı olduğundan, görüşme öncesinde alacak hesabınızın hukuki incelemeden geçirilmesi yerinde olur.