İş kazasından doğan tazminat talebinde tartışma, kazanın yaşandığı üzerinde değil, kusurun kimde ve hangi oranda olduğu üzerinde yürür. Kusur dağılımı hem tazminat tutarını hem de sulh masasındaki dengeyi belirler. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 5510 sayılı Kanun ve 4857 sayılı İş Kanunu ekseninde delil dosyasının nasıl kurulacağına bakalım.
Kaza Anına Ait Kayıtların Erken Toplanması
Zaman geçtikçe kaybolan kayıtlar dosyanın en kırılgan yanıdır. Öncelikle şu belgeler istenmelidir: işveren tarafından düzenlenen kaza bildirimi, kurum müfettiş raporu, varsa savcılık soruşturma dosyası, olay yeri fotoğrafları ve kamera kayıtları, aynı vardiyada çalışanların ifadeleri, acil servis kaydı ve ilk muayene evrakı. Kamera kayıtlarının belirli bir süre sonra otomatik silindiği dikkate alınarak talep gecikmeden yapılmalıdır.
Önleyici Yükümlülüklerin Yerine Getirilip Getirilmediği
- Risk değerlendirmesinin yapılıp yapılmadığı ve kazaya konu tehlikeyi kapsayıp kapsamadığı.
- İş sağlığı ve güvenliği eğitiminin verildiğine ilişkin imzalı kayıtlar ve eğitim içeriği.
- Kişisel koruyucu donanımın zimmetlendiğine dair belgeler ve kullanımın denetlendiğine ilişkin kayıtlar.
- Makine bakım ve periyodik kontrol raporları, iş izin formları, çalışma talimatları.
- İşe giriş ve periyodik sağlık muayenesi kayıtları ile işçinin göreve uygunluğu.
Zararın Kalem Kalem Hesaplanması
Sürekli iş göremezlik durumunda hesap, kurum tarafından belirlenen oran ve tarafların kusur payı üzerinden kurulur. Buna karşılık tedavi ve bakım giderleri, çalışma gücünün azalmasından doğan kayıp ve ölüm hâlinde destekten yoksun kalma tazminatı ayrı kalemlerdir. Kurumca yapılan ödemelerin hesapta nasıl dikkate alınacağı da baştan planlanmalı; aksi hâlde hesap raporu talebin altında kalabilir.
Arabuluculuk Şartını Doğru Değerlendirmek
Bireysel işçi alacaklarında arabuluculuk dava şartı iken, iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri bu zorunluluğun dışında tutulmuştur. Aynı dosyada hem ücret türünden alacaklar hem de kaza tazminatı isteniyorsa, iki hattın usulü ayrı ayrı planlanmalıdır. Bu ayrım gözden kaçtığında ya gereksiz bir bekleme ya da usul eksikliği ortaya çıkar.
Sulh Teklifi Geldiğinde Kontrol Listesi
- Teklif, kusur oranı belirlenmeden mi yapılıyor? Rapor öncesi tekliflerde denge çoğu zaman eksik kurulur.
- Tedavi süreci devam ediyorsa, iyileşme sonrası ortaya çıkacak kalıcı kayıp hesaba katılmış mı?
- İmzalanacak metin, ileride doğabilecek tüm talepleri kapsayan genel bir ibra içeriyor mu?
- Destekten yoksun kalanların talepleri, işçinin kendi talebinden ayrı olarak değerlendirilmiş mi?
Buradaki açıklamalar genel bilgi sunar; kaza mekanizması, sağlık raporları ve işyeri kayıtları sonucu belirleyici biçimde etkiler. İbraname veya sulh metni imzalanmadan önce hukuki değerlendirme alınması özellikle önemlidir.