İşçilik alacağı dosyalarında en çok tartışılan iki başlık, psikolojik tacize dayalı talepler ile fazla çalışma ücretidir. Her ikisi de niteliği gereği ispatı zor konulardır: biri süreklilik ve yoğunluk gerektirir, diğeri kayıt düzenine bağlıdır. 4857 ve 7036 sayılı Kanunlar süreci çerçevelerken, 6331 sayılı Kanun işverenin koruma yükümlülüğüne dayanak oluşturur.
Mobbing İddiasında Aranan Süreklilik
Tek bir tartışma ya da münferit bir sert söz, hukuki anlamda psikolojik taciz olarak nitelendirilmeye çoğu zaman yetmez. Aranan, sistematik biçimde tekrarlanan, kişiyi işten uzaklaştırmaya veya yıpratmaya yönelik bir davranış örüntüsüdür. Bu nedenle iddiayı destekleyen kayıtların tarih sırasıyla dizilmesi, her olayın kim tarafından, nerede ve hangi tanıkların önünde gerçekleştiğinin not edilmesi gerekir. İşverene yapılan yazılı bildirimler ve buna verilen yanıtlar, iddianın işverence bilindiğini göstermesi bakımından ayrıca değerlidir.
Fazla Çalışmayı Gösteren Kayıtlar
- Giriş-çıkış turnike ve kart okuma kayıtları ile personel devam kontrol sistemi çıktıları.
- İşyerinde tutulan puantaj cetvelleri ve vardiya çizelgeleri.
- Mesai saatleri dışında gönderilmiş kurumsal e-postalar ve iş talimatları.
- Aynı dönemde çalışan tanıkların beyanları.
- Ücret bordroları ve banka ödeme kayıtları.
Bordro İmzasının Etkisi
Bordroda fazla çalışma tahakkuku yer alıyor ve bordro ihtirazi kayıt konulmadan imzalanmışsa, o döneme ilişkin fazla mesai iddiasının yazılı delille ispatlanması beklenir; tanık beyanı bu noktada tek başına yeterli görülmeyebilir. Bu nedenle dava hazırlığında bordroların dönem dönem incelenmesi ve hangi ayların tanıkla, hangilerinin belgeyle ispatlanacağının önceden belirlenmesi gerekir.
Tutanağa Yazılan İfade Dava Hakkını Kapatır mı
7036 sayılı Kanun kapsamında işçilik alacakları için arabuluculuğa başvuru dava şartıdır. Burada asıl risk, anlaşma tutanağının kapsamıdır. Tutanakta tüm işçilik alacaklarından feragat edildiğine dair genel bir ifade yer alırsa, ayrıca müzakere edilmemiş kalemler bakımından da sonuç doğurabilir. Bu nedenle anlaşma metninde hangi alacak kalemi için ne tutarda anlaşıldığı tek tek yazılmalı, üzerinde uzlaşılmayan talepler açıkça saklı tutulmalıdır. İşe iade istemi bakımından ise başvuru süreleri kısadır ve ayrı bir takvimde izlenmelidir.
Kapanış
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; çalışma düzeni, işyerinin kayıt sistemi ve fesih şekli sonucu doğrudan etkiler. Arabuluculuk görüşmesine çağrıldıysanız, tutanağı imzalamadan önce metnin kapsamını hukuken değerlendirmeniz yararınıza olacaktır.