İş kazası dosyalarında sonucu belirleyen şey, kazanın hemen ardından tutulan kayıtlardır. Olay yerinin değiştiği, bildirimlerin geciktiği veya kayıtların sonradan düzenlendiği dosyalarda kusur tartışması baştan zayıf bir zeminde başlar. Bu nedenle ilk günlerin disiplini, yıllar sürecek yargılamanın çerçevesini çizer.
Bildirim yükümlülüklerinin takvimi
İşveren, iş kazasını kolluğa derhal, Sosyal Güvenlik Kurumuna ise 5510 sayılı Kanunda öngörülen üç iş günlük süre içinde bildirmekle yükümlüdür. Bu bildirimin yapılmaması ya da kaza tarihinin farklı gösterilmesi, hem idari yaptırım hem de sonraki tazminat dosyasında ciddi bir çelişki kaynağı olur. İşçi tarafında ise kaza anına ilişkin ilk sağlık kaydının doğru içerikle alınması, sonraki bütün raporların çıkış noktasıdır.
İşçilik alacaklarından ayrılan önemli fark
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu kapsamında işçilik alacaklarında arabuluculuk dava şartı olmakla birlikte, iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları bu dava şartının dışında tutulmuştur. Uygulamada zaman kaybına yol açan tipik hata, bu ayrımın gözden kaçırılarak sürecin gereksiz yere ön aşamaya yönlendirilmesidir.
Kusur dosyasının omurgası
- 6331 sayılı Kanun kapsamındaki risk değerlendirmesi ve güncelleme tarihleri
- İş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları ile imzalı katılım belgeleri
- Kişisel koruyucu donanım zimmet kayıtları ve kullanım denetimi belgeleri
- Makine bakım, periyodik kontrol ve ölçüm raporları
- Kaza anına ilişkin tutanaklar, tanık isimleri ve varsa kamera kayıtları
Zaman çizelgesini kurma yöntemi
- Kaza saati, ilk müdahale, hastane kaydı ve bildirim tarihleri tek tabloya yazılır.
- Kaza öncesi son eğitim ve son bakım tarihleri aynı tabloya eklenir.
- İstirahat raporları ve iş göremezlik dönemleri kesintisiz olarak sıralanır.
- Sürekli iş göremezlik oranına ilişkin işlemler ve bunlara itiraz süreleri izlenir.
- 4857 sayılı Kanun kapsamındaki iş sözleşmesine ilişkin gelişmeler ayrı satırda tutulur.
Süreç ilerlerken gözden kaçanlar
Kurum tarafından yapılan tespitlere ve oran belirlemelerine karşı itiraz yolları kendi süreleri içinde işler; bu itirazlar yapılmadığında tazminat hesabı çoğu zaman kabul edilen orana göre şekillenir. Ayrıca ceza soruşturması ile tazminat dosyası birbirinden bağımsız yürüse de, ceza dosyasındaki bilirkişi tespitleri kusur değerlendirmesinde önemli bir veri kaynağıdır ve dosyaya süresinde getirtilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İş kazası dosyalarında kayıp ve kalıcı sonuçlar söz konusu olabildiğinden, sürecin başında hukuki destek alınması güçlü bir dosya için belirleyici olur.