İşçilik alacağı dosyalarında hesap, davanın sonunda değil başında kurulur. 7036 sayılı Kanun uyarınca dava şartı olan arabuluculuk aşamasında yazılan talep kalemleri, sonraki tüm süreci çerçeveler. Bu nedenle hesap hatası kadar, hesabın hangi belgeye dayandırıldığı da önemlidir. Aşağıdaki liste usule aykırı işlem kaynaklı kayıpları azaltmayı amaçlar.
Arabuluculuk Tutanağı Çerçeveyi Çizer
Son tutanakta yer almayan bir alacak kalemi için dava açıldığında, dava şartının o kalem yönünden yerine getirilmediği tartışması gündeme gelir. Bu nedenle başvuru formunda kıdem, ihbar, yıllık izin, fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil alacakları ayrı ayrı ve açık biçimde yazılmalıdır. Anlaşma sağlanırsa tutanağın kapsamı da titizlikle okunmalıdır; genel ibra ifadeleri sonradan başka talepleri kapatabilir.
Giydirilmiş Ücretin Bileşenleri
- Düzenli ödenen yol ve yemek yardımının aylık karşılığı
- Süreklilik gösteren ikramiye ve primlerin yıla bölünmüş tutarı
- Ayni yardımların parasal değeri
- 4857 sayılı Kanun kapsamındaki tavan sınırının kıdem hesabına etkisi
- İhbar tazminatının çıplak ücret üzerinden hesaplanması
İspat ve Belge Düzeni
Fazla çalışma iddiasında, imzalı ücret bordrolarının varlığı ispat yükünü doğrudan etkiler. İşyeri giriş çıkış kayıtları, puantaj cetvelleri, servis listeleri ve yazışmalar bu nedenle baştan derlenmelidir. 5510 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet dökümü, çalışma süresinin tespitinde temel belgedir; bildirilen gün sayısı ile fiilî çalışma arasındaki fark ayrıca açıklanmalıdır. İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin 6331 sayılı Kanun kapsamındaki kayıtlar, iş kazasından doğan taleplerde belirleyici olur.
Talep Türü ve Zamanaşımı
Alacağın belirsiz alacak davası olarak mı yoksa kısmi dava olarak mı açılacağı, ıslah ihtiyacını ve faiz başlangıcını etkiler. Zamanaşımı süreleri alacak kalemine ve fesih tarihine göre değişir; bu nedenle hesap yapılmadan önce fesih tarihinin ve fesih türünün belgeyle sabitlenmesi gerekir.
Bilgi Notu
Buradaki başlıklar genel niteliktedir. Çalışma düzeni, fesih sebebi ve işyeri uygulamaları hesabı değiştirir. Başvuru öncesinde alacak kalemlerinin bir hukukçuyla birlikte çıkarılması yararlı olacaktır.