İşçilik alacağı uyuşmazlıklarında sonucu çoğu zaman iddianın haklılığı değil, o iddianın hangi belgeyle taşındığı belirler. 4857 kapsamındaki alacak kalemleri, 7036 ile getirilen arabuluculuk aşaması ve 5510 kapsamındaki sigorta kayıtları birlikte okunmadığında, esasen güçlü bir talep usule aykırı işlem nedeniyle daha ilk eşikte tıkanabilir. Aşağıdaki başlıklar, ispat dosyasını kurarken tek tek işaretlenecek kalemlerdir.
Önce ücret ve çalışma süresi kaydı
Alacak kalemlerinin neredeyse tamamı iki değişkene bağlıdır: gerçek ücret ve fiilen çalışılan süre. Banka hesap hareketleri, bordrolar, sigorta hizmet dökümü ve varsa işyeri giriş çıkış kayıtları aynı tabloda karşılaştırılmalı; kayıtlar arasındaki farklar tesadüf gibi bırakılmayıp nedeni yazılmalıdır. Bordroda imza bulunan dönemler ile ihtirazi kayıt konulan dönemler ayrı sütunda gösterildiğinde, hangi dönem için hangi delilin taşıyıcı olacağı netleşir.
Kim neyi ispat edecek
İspat yükünün dağılımı, dosyanın hangi belgeye yatırım yapacağını belirler. Ücretin ödendiği, izin kullandırıldığı ya da fesih bildiriminin usulüne uygun yapıldığı gibi konularda işverenin kayıt tutma yükümlülüğü öne çıkarken, fazla çalışmanın varlığı gibi başlıklarda işçi tarafının tanık ve kayıt desteğine ihtiyacı artar. Bu ayrım baştan yapılmazsa, dosyaya taşınan yığın belge ispat gücü olmayan bir hacme dönüşür.
Arabuluculuk tutanağı ilk usul eşiğidir
7036 ile alacak talepleri bakımından öngörülen arabuluculuk aşaması, sadece geçilmesi gereken bir formalite değildir. Başvuruda taraf gösterimi eksik yapılırsa, tutanaktaki taraf ile dava dilekçesindeki taraf örtüşmez ve dava şartı tartışması doğar. Alt işveren ilişkisi, şirket unvan değişikliği veya işyeri devri bulunan dosyalarda başvurunun kime yöneltildiği ayrıca kontrol edilmelidir.
Dosyada bulunması beklenen belgeler
- Sigorta hizmet dökümü ve işe giriş bildirgesi
- Ücret ödemelerini gösteren hesap hareketleri ve bordro örnekleri
- Fesih bildirimi, tutanaklar ve varsa savunma istem yazıları
- İzin defteri veya izin taleplerine ilişkin yazışmalar
- 6331 kapsamında düzenlenen eğitim ve sağlık gözetimi kayıtları, iş kazası iddiası varsa olay bildirimi
- Arabuluculuk son tutanağının aslına uygun sureti
Talebin sayısallaştırılması
Alacak kalemleri hesaplanabilir biçimde yazılmadığında, dosyanın ilerleyen aşamasında hesap raporuna itiraz etmek de zorlaşır. Her kalem için dönem aralığı, dayanak belge ve hesaplama yöntemi tek satırda gösterilmeli; faiz türü ve başlangıcı kalem bazında ayrı belirtilmelidir. Islah ya da talep artırımı ihtimali varsa, bunun hangi belgenin gelmesine bağlandığı da not edilmelidir.
Yukarıdaki çerçeve genel bir hazırlık disiplinini anlatır. Çalışma ilişkisinin türü, fesih biçimi ve kayıtların durumu dosyadan dosyaya değiştiği için, somut talebin kurgusu bakımından hukuki destek almak isabetli olacaktır.