İş sözleşmesi sona erdiğinde işçinin karşısına iki ayrı takvim çıkar: işe iade talebi için işleyen kısa süre ve kıdem, ihbar, fazla mesai gibi alacaklar için işleyen daha uzun zamanaşımı süreleri. 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar ekseninde ilerleyen bu süreçte en kritik eşik, feshin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gereken hâldir.
Feshin Türü Alacak Listesini Belirler
İşveren tarafından yapılan feshin haklı nedene mi geçerli nedene mi dayandığı, işçinin istifa mı ettiği yoksa haklı nedenle mi sözleşmeyi feshettiği; talep edilebilecek kalemleri doğrudan değiştirir. İşçinin haklı nedenle feshi kıdem tazminatı hakkını korurken ihbar tazminatı talebini ortadan kaldırır. Bu nedenle ilk iş, fesih bildiriminin metnini ve tarihini almak, sözlü fesihlerde ise durumu tarih içeren bir yazışmayla sabitlemektir.
Bir Aylık Arabuluculuk Süresi
Feshin geçersizliği ve işe iade talebinde bulunacak işçinin, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurması gerekir. Bu süre uzatılamaz ve kaçırıldığında işe iade yolu kapanır; alacak talepleri devam etse de işe iadeye bağlı tazminatlar istenemez. Arabuluculuk anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren dava açmak için ayrı ve yine kısa bir süre işler. Her iki tarih de takvime ayrı satır olarak yazılmalıdır.
Ücret ve Fazla Mesainin İspatı
- Banka hesap hareketleri: ücretin gerçek tutarını gösteren en güçlü kayıt
- Puantaj, giriş çıkış ve turnike kayıtları ile araç takip verileri
- Aynı dönemde çalışmış tanıklar; husumetli olmayan tanık tercih edilir
- İşyeri yazışmaları, vardiya çizelgeleri ve mesai talep mesajları
- Sigorta hizmet dökümü ve işe giriş bildirgesi
Zamanaşımı Farkları
Kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücreti için öngörülen zamanaşımı süreleri, ücret ve fazla mesai gibi kalemlerdeki sürelerden farklı olabilir. Bu nedenle tek bir zamanaşımı varsayımıyla hareket edilmesi, bazı kalemlerin sessizce zaman aşımına uğramasına yol açar. Talep dilekçesinde kalemlerin dönemleri ayrı ayrı gösterilirse, kısmi zamanaşımı savunması karşısında dosyanın tamamı riske girmez.
Ödemelerin ve İbranamenin Değerlendirilmesi
Fesih sırasında imzalatılan ibraname ve makbuzların geçerliliği belirli koşullara bağlıdır; ödemenin banka üzerinden ve tam olarak yapılıp yapılmadığı ayrıca incelenir. Bu belgelerin imzalanmış olması, her durumda talep hakkının sona erdiği anlamına gelmez.
Değerlendirme
Bu metin genel bir yol tarifidir. Feshin türü, çalışma süresi ve işyeri kayıtları sonucu değiştirdiğinden, bir aylık süre işlemeye başlamışken durumunuzu gecikmeden bir iş hukuku hukukçusuna değerlendirtmeniz önerilir.