Mobbing dosyalarında ispat yükü ağırdır; buna karşılık aynı dosyada yer alan fazla mesai alacağı, çoğu zaman daha somut kayıtlara dayandığı için iddianın bütününü de güçlendirir. 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı Kanun, 5510 ve iş sağlığı güvenliğine ilişkin 6331 sayılı Kanun ekseninde ilerleyen bu süreçte belirleyici olan, olayların düzenli ve tarihli biçimde kayıt altına alınmasıdır.
Mobbing İddiası Nasıl Somutlaşır
Tek bir tartışma ya da sert bir uyarı, hukuken mobbing sayılmaz. Aranan; sistematik olarak tekrarlanan, belirli bir kişiye yönelen ve onu iş ortamından uzaklaştırmayı amaçlayan davranış bütünüdür. Bu nedenle kayıt tutarken tarih, saat, olayın geçtiği yer, tanık ve somut söz ya da eylem yazılmalıdır. Görev tanımının sürekli daraltılması, izin taleplerinin sistemli reddi, e-posta gruplarından çıkarılma gibi olgular yazışmalarla desteklendiğinde iddia elle tutulur hâle gelir.
Fazla Mesai İçin Delil Hiyerarşisi
- İşyeri kayıtları: giriş çıkış turnike verileri, parmak izi kayıtları, vardiya çizelgeleri.
- Dijital izler: mesai dışı gönderilen e-postalar, kurumsal mesajlaşma kayıtları, sisteme giriş logları.
- Tanık beyanı: aynı dönemde birlikte çalışan kişilerin anlatımı; husumetli tanık değerlendirmesi dikkate alınır.
- Ücret bordroları: fazla mesai tahakkuku gösteren bordrolar, ihtirazi kayıt konulup konulmadığıyla birlikte.
Süre Planı: Arabuluculuk ve Dava
- İş sözleşmesi feshedildiyse, işe iade talebi için tanınan kısa süre içinde arabulucuya başvurulması gerekir; bu süre hak düşürücüdür.
- Alacak talepleri bakımından da dava şartı arabuluculuk uygulanır; son tutanak alınmadan açılan dava usulden reddedilir.
- Anlaşmazlık tutanağının tarihinden itibaren dava açma süresi ayrıca takip edilmelidir.
- Fazla mesai ve diğer ücret alacakları için zamanaşımı, her ödeme dönemi bakımından ayrı işler; gecikme geriye dönük hak kaybı doğurur.
İstifa Etmeden Önce Düşünülmesi Gerekenler
Mobbinge maruz kalan çalışanın ani istifası, sonradan haklı fesih olarak kabul edilmezse kıdem tazminatı talebini zorlaştırır. Fesih bildiriminde nedenin açıkça ve yazılı biçimde belirtilmesi, sonraki aşamada iddianın tutarlılığını sağlar. İşyerinde şikâyet mekanizması varsa buraya yapılan başvurunun kaydı da dosyada önemli bir halka oluşturur.
Değerlendirme
Bu tür dosyalarda başarı, olayın ağırlığından çok kaydın düzeninden doğar. Fesih şekli, çalışma süresi ve işyeri kayıt sistemine göre izlenecek yol değişeceğinden, başvuru takviminizi ve delil listenizi bir avukatla birlikte oluşturmanız, geri alınamayacak süre kayıplarını önler.