İş güvencesi kapsamındaki bir işçi için fesih bildiriminin eline ulaştığı gün, sadece iş ilişkisinin bittiği tarih değil, aynı zamanda çok kısa bir hukuki takvimin de başladığı andır. İşe iade talebinde süre kaçırıldığında, feshin geçersizliği ne kadar açık olursa olsun bu sonuç mahkemece incelenemez.
Bir Aylık Süre Nereden Başlar?
4857 sayılı İş Kanunu, iş sözleşmesi feshedilen işçinin fesih bildiriminde sebep gösterilmediği ya da gösterilen sebebin geçerli olmadığı iddiasıyla, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmasını öngörür. Burada esas alınan tarih, işçinin işten ayrıldığı fiili tarih değil, yazılı fesih bildiriminin tebliğ edildiği tarihtir. Bildirimin tebliğ edilmediği, tutanakla imzadan imtina kaydı düşüldüğü ya da sözlü fesih yapıldığı durumlarda başlangıç tarihi ayrıca tartışılır ve bu tartışmanın delili baştan hazırlanmalıdır.
Arabuluculuk Basamağı Zorunludur
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile arabuluculuk, işe iade talebinde dava şartı hâline getirilmiştir. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren yine kısa bir süre içinde iş mahkemesinde dava açılması gerekir. Uygulamada iki hata öne çıkar: son tutanağın taraflara ulaşmasının beklenmesi ve tutanakta işe iade talebinin açıkça yer almamasıdır. Arabuluculuk aşamasında ileri sürülmeyen bir talep, dava aşamasında usul sorunu doğurabilir.
İspat Yükü Nasıl Dağılır?
- Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü kural olarak işverendedir.
- İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ederse bunu ispatla yükümlüdür.
- Savunma alınmadan yapılan davranış temelli fesihler geçerlilik denetiminde ayrıca değerlendirilir.
- Feshin son çare olması ilkesi kapsamında işverenin başka bir pozisyonda değerlendirme yapıp yapmadığı sorgulanır.
Toplanması Gereken Belgeler
- Fesih bildirimi, tebliğ belgesi veya imzadan imtina tutanağı
- SGK işe giriş ve çıkış bildirgeleri ile hizmet dökümü
- İşyerindeki çalışan sayısını ve kıdemi gösteren kayıtlar
- Savunma istem yazısı ve verilen savunmanın örneği
- Performans, disiplin ve eğitim kayıtları ile yazışmalar
Kararın Sonuçları da Süreye Bağlıdır
İşe iade kararı kesinleştikten sonra işçinin, kanunda öngörülen süre içinde işverene başvurarak işe başlatılmasını istemesi gerekir. Bu başvurunun yapılmaması hâlinde fesih geçerli hâle gelir ve karar pratikte sonuçsuz kalır. İşverenin başvuruya süresinde cevap vermemesi ise iş güvencesi tazminatını gündeme getirir. Dolayısıyla takvim, dava kazanıldığında bitmez.
Bu içerik genel nitelikte bilgi vermek için hazırlanmıştır. İşyerinin ölçeği, işçinin kıdemi ve fesih bildiriminin şekli sonucu doğrudan etkilediğinden, fesih tebliğ edildiği anda bir iş hukuku uzmanıyla görüşmekte yarar vardır.