İşçilik alacakları içinde en çok tartışılan kalemlerden biri fazla mesaidir; çünkü çalışmanın varlığı kadar süresinin de ispatı gerekir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar çerçevesinde yürüyen bu süreçte, iş ilişkisi sona erdikten sonra işleyen zamanaşımı süreleri ile dava şartı arabuluculuk aşaması birlikte planlanmalıdır.
Zamanaşımı Fesihten Önce de İşler
Fazla mesai alacağı bakımından zamanaşımı, alacağın doğduğu tarihten itibaren işlemeye başlar. Bu nedenle uzun süre devam eden bir iş ilişkisinde, en eski dönemlere ait fazla çalışma alacakları iş sözleşmesi devam ederken dahi zamanaşımına uğrayabilir. Fesih beklenerek toplu talep yapılması alışkanlığı, çoğu dosyada geçmiş dönem alacaklarının kaybına yol açar. Talep planlanırken hangi döneme ait alacağın hâlâ istenebilir olduğu ilk adımda belirlenmelidir.
Arabuluculuk Aşamasının Yönetimi
- Başvuru, işçilik alacakları için dava şartıdır; tutanak olmadan açılan dava usulden reddedilir.
- Son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren dava için tanınan süre kısadır ve titizlikle takip edilmelidir.
- Anlaşma sağlanırsa tutanaktaki ibare kapsamı belirleyicidir; kapsam dışı bırakılmak istenen alacaklar açıkça yazılmalıdır.
- Geniş kapsamlı bir ibra ifadesi, sonradan açılacak davaların önünü kapatabilir.
Fazla Çalışmayı Gösteren Deliller
- İşyeri giriş çıkış kayıtları, turnike ve kartlı geçiş dökümleri
- Vardiya çizelgeleri, nöbet listeleri ve iş planları
- Mesai saatleri dışında gönderilmiş kurumsal e-postalar ve iş grubundaki yazışmalar
- Bordroların incelenmesi: fazla mesai tahakkuku bulunan aylar ile bulunmayan aylar ayrıştırılır
- Aynı dönemde çalışan tanıkların beyanı; tanığın kendi davasının bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilir
Bordro İmzasının Etkisi
Fazla mesai tahakkuku içeren ve itirazsız imzalanmış bordrolar, o aylar bakımından ödemenin yapıldığı yönünde güçlü bir karine oluşturur. Bu karine ancak yazılı belgeyle çürütülebildiğinden, imzalanan bordroların dönemsel olarak incelenmesi ve talebin bu ayları dışarıda bırakacak şekilde kurulması gerekir. Aksi halde dosyanın tümüne yönelik güven zedelenir.
Hesap Yapılırken Gözden Kaçanlar
Fazla çalışma ücretinin hesabında ara dinlenme sürelerinin düşülmesi, hafta tatili ve ulusal bayram çalışmalarının ayrı kalemler olarak gösterilmesi gerekir. Uzun süreli ve yoğun fazla çalışma iddialarında hakkaniyet indirimi uygulanabildiği için, gerçekçi olmayan yüksek talepler sonucu iyileştirmez. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki çalışma süresi kayıtları da hesap için önemli bir dayanak sağlar.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Çalışma düzeni, işyerinin kayıt sistemi ve fesih tarihi hem süreleri hem hesap yöntemini değiştirebileceğinden, alacaklarınız için bireysel bir değerlendirme yaptırmanız yerinde olur.