İşe iade davası, iş güvencesi kapsamındaki çalışanın feshin geçersizliğini ileri sürdüğü bir dava türüdür ve iş hukukunun en sıkı takvimli süreçlerinden biridir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar çerçevesinde yürüyen bu süreçte, ispat yükünün kimde olduğunu bilmek dosya hazırlığının yönünü belirler.
Geçerli Sebebi Kim İspatlar
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü kural olarak işverendedir. Buna karşılık işçi, feshin ileri sürülen sebepten değil başka bir nedenden kaynaklandığını iddia ediyorsa bu iddiasını ispatlamak durumundadır. Bu ikili yapı, tarafların delil stratejisini baştan ayrıştırır: işveren belge üretmek, işçi ise ileri sürülen belgenin gerçek durumu yansıtmadığını göstermek üzere hazırlanır.
Fesihten Sonra İşleyen Takvim
- Fesih bildiriminin tebliğ edildiği tarih ve bildirimin yazılı olup olmadığı tespit edilir.
- Fesih gerekçesinin bildirimde açık ve kesin biçimde gösterilip gösterilmediği incelenir.
- Arabulucuya başvuru, kanunda öngörülen kısa süre içinde yapılır; bu süre hak düşürücüdür.
- Anlaşmama tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren dava açma süresi işlemeye başlar.
- Her iki süre de aynı takvimde tutulur; ikisinden birinin kaçırılması davayı sonuçsuz bırakır.
Dosyayı Taşıyan Deliller
- Fesih bildirimi, savunma istem yazısı ve verilen savunmanın tam metni
- Performansa dayalı fesihlerde ölçüt, hedef ve değerlendirme kayıtları
- Aynı dönemde yeni işçi alınıp alınmadığını gösteren kayıtlar
- Yazışmalar, mesajlaşmalar ve giriş-çıkış kayıtları gibi dijital veriler
- Fesih sebebini bizzat gören ve işyeri işleyişini bilen tanık beyanları
Feshin Son Çare Olması İlkesi
İşverenin, çalışanı başka bir pozisyonda değerlendirme imkânı bulunup bulunmadığı davanın en tartışmalı noktasıdır. İşletmesel karara dayalı fesihlerde, karar öncesi ve sonrasındaki kadro yapısının karşılaştırılması bu yüzden belirleyici olur. İşçi tarafında bu karşılaştırmayı yapabilmek için işyeri kayıtlarının dosyaya getirtilmesi talep edilmeli; işveren tarafında ise karar süreci baştan belgelendirilmelidir.
Bilgilendirme
İş uyuşmazlıklarında işyerinin ölçeği, çalışma süresi ve fesih türü sonucu değiştirir. Bu yazı genel çerçeveyi anlatmak için hazırlanmıştır; süreler çok kısa olduğundan, fesih bildirimini aldığınız gün bir hukukçuya başvurmanız yerinde olur.